Wycofanie zgody na marketing telefoniczny ma znaczenie realne, a nie dekoracyjne. Jeżeli klient skutecznie cofa zgodę na kontakt marketingowy przez telefon, bank albo inny przedsiębiorca nie może już następnego dnia wykonywać połączenia z ofertą, tłumacząc się „wcześniej wygenerowaną kampanią” albo wewnętrznym opóźnieniem w obiegu informacji. Taki sens płynie z prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. III OSK 378/23, w którym sąd potwierdził, że telefon marketingowy wykonany po cofnięciu zgody narusza przepisy o ochronie danych osobowych.
Spór zaczął się od skargi klientki banku do Prezesa UODO. Kobieta wycofała w systemie bankowości elektronicznej zgodę na przetwarzanie jej danych osobowych do celów marketingowych, a mimo to już następnego dnia bank podjął próbę telefonicznego kontaktu w celu przedstawienia oferty. Bank przyznał, że kontakt nastąpił, ale tłumaczył to błędem organizacyjnym i wcześniejszym uruchomieniem kampanii. Prezes UODO uznał jednak, że doszło do naruszenia i zastosował wobec banku upomnienie.
W tej sprawie szczególnie ważne jest to, że bank próbował oprzeć legalność przetwarzania na art. 6 ust. 1 lit. b RODO, czyli na twierdzeniu, że dane klientki są przetwarzane w związku z umową rachunku. Ten argument nie przekonał ani UODO, ani sądów administracyjnych. Sam fakt, że bank posiada dane klienta na potrzeby prowadzenia rachunku, nie daje mu jeszcze wolnej ręki do wykorzystywania tych danych do marketingu telefonicznego po skutecznym cofnięciu zgody na ten kanał komunikacji. Katalog podstaw legalności przetwarzania z art. 6 ust. 1 RODO jest zamknięty i nie pozwala na dowolne mieszanie celu umownego z późniejszym marketingiem.
Kluczowe znaczenie miały tu także przepisy sektorowe. W dacie zdarzenia obowiązywał art. 172 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego, który uzależniał używanie telekomunikacyjnych urządzeń końcowych i automatycznych systemów wywołujących dla celów marketingu bezpośredniego od uprzedniej zgody abonenta lub użytkownika końcowego. Obecnie tę samą zasadę wyraża art. 398 ust. 1 Prawa komunikacji elektronicznej, który również zakazuje używania telefonów i automatycznych systemów wywołujących do celów informacji handlowej, w tym marketingu bezpośredniego, bez uprzedniej zgody. To znaczy, że dziś wynik tej sprawy pozostaje aktualny także na gruncie nowego reżimu prawnego.
Sądy nie miały wątpliwości, że kontakt telefoniczny w celu przedstawienia oferty banku był marketingiem bezpośrednim, a po cofnięciu zgody przetwarzanie danych w tym celu utraciło podstawę legalności. W publicznie dostępnych omówieniach wyroku NSA podkreślono, że nie da się mówić o nadrzędnym, prawnie uzasadnionym interesie administratora, który przeważałby nad interesem klientki, skoro zgoda na ten właśnie kanał marketingowy została skutecznie cofnięta. Innymi słowy, bank nie może zasłaniać się własnym interesem sprzedażowym, gdy klient jasno powiedział: „nie życzę sobie takich telefonów”.
To orzeczenie ma znaczenie daleko wykraczające poza sektor bankowy. Dotyczy każdego przedsiębiorcy, który prowadzi telemarketing i próbuje tłumaczyć niechciane połączenia „opóźnieniem systemowym”, „błędem kampanii”, „niezsynchronizowaną bazą” albo „jednorazową próbą kontaktu”. Z punktu widzenia prawa to nie ma większego znaczenia. Jeżeli zgoda została cofnięta, dalsza próba marketingu przez telefon staje się bezprawna. Volenti non fit iniuria nie działa tu po stronie przedsiębiorcy, bo brak zgody oznacza brak podstawy do ingerencji.
W praktyce ten wyrok wzmacnia także pozycję klientów w sporach z dużymi podmiotami. Po pierwsze, potwierdza, że cofnięcie zgody nie jest pustym kliknięciem w panelu klienta. Po drugie, pokazuje, że nawet jednorazowy telefon marketingowy po cofnięciu zgody może zostać potraktowany jako naruszenie prawa. Po trzecie, przypomina administratorom danych, że ich wewnętrzne procedury muszą działać natychmiast i bezbłędnie, bo ryzyko organizacyjne obciąża ich, a nie klienta.
Najbardziej praktyczny wniosek jest prosty: jeżeli klient wycofał zgodę na marketing telefoniczny, a firma mimo to dzwoni z ofertą, to nie jest to „niewinna pomyłka sprzedażowa”, lecz zachowanie, które może zostać uznane za naruszenie RODO i przepisów o komunikacji elektronicznej. Właśnie dlatego wyrok NSA, sygn. III OSK 378/23, trzeba traktować jako ważny sygnał ostrzegawczy dla banków, telemarketerów i wszystkich firm, które nadal uważają, że zgoda klienta działa do chwili, gdy ich system zdąży ją „technicznie odnotować”. Prawo takiego luksusu nie daje.
Najważniejsze rozstrzygnięcia i podstawa prawna
Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok, sygn. III OSK 378/23
Główna teza: telefoniczna próba kontaktu marketingowego po cofnięciu zgody na ten kanał komunikacji stanowi naruszenie przepisów o ochronie danych osobowych i nie może być usprawiedliwiana wcześniejszym uruchomieniem kampanii marketingowej.
Prezes UODO – upomnienie wobec banku
Główna teza: po wycofaniu zgody dalsze przetwarzanie danych klientki do celów marketingu telefonicznego było bezprawne; naruszenie zostało uznane za usunięte dopiero po zaprzestaniu takich działań.
RODO, art. 6 ust. 1
Główna teza przepisu: przetwarzanie danych jest zgodne z prawem tylko wtedy, gdy istnieje jedna z wyraźnie wskazanych podstaw legalności.
Prawo komunikacji elektronicznej, art. 398 ust. 1
Główna teza przepisu: używanie telekomunikacyjnych urządzeń końcowych i automatycznych systemów wywołujących do celów informacji handlowej, w tym marketingu bezpośredniego, wymaga uprzedniej zgody abonenta lub użytkownika końcowego.
📌Potrzebujesz pomocy prawnej? Skontaktuj się z nami
Każda sprawa prawna – nawet pozornie prosta – może kryć w sobie istotne ryzyka, o których łatwo zapomnieć bez specjalistycznej wiedzy. Przepisy często są niejednoznaczne, a ich interpretacja zależy od konkretnego stanu faktycznego, dotychczasowego orzecznictwa oraz przyjętej strategii procesowej.
Zanim podejmiesz jakiekolwiek kroki, warto skonsultować się z doświadczonym prawnikiem. Przeanalizujemy Twoją sytuację, wskażemy realne możliwości działania oraz pomożemy wybrać rozwiązanie najlepiej dopasowane do Twojego przypadku. Nasi eksperci z i Kancelarii Prawnej „Prawnik Warszawa” wielokrotnie wspierali osoby, które uważały, że znajdują się w sytuacji bez wyjścia.
📞 665-444-245
📧 kontakt@prawnikwaw.com
Nie odkładaj decyzji na później – napisz lub zadzwoń już dziś. Pierwszym krokiem do rozwiązania problemu prawnego jest rozmowa z prawnikiem, który rzetelnie oceni Twoją sprawę.
🔹 Publikacja została przygotowana na podstawie aktualnego stanu prawnego i orzecznictwa przez ekspertów z Kancelarii Prawnej „Prawnik Warszawa”. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości zalecamy indywidualną konsultację z prawnikiem.