Nierówne traktowanie i dyskryminacja pracowników są obecnie praktycznie tożsame, co oznacza, że wszelkie odszkodowania w tych przypadkach powinny być ustalane zgodnie z zasadami określonymi w Kodeksie pracy, czyli nie niższymi niż minimalne wynagrodzenie.
Sąd Najwyższy (SN) podjął taką decyzję w sprawie, którą wniosła pracownica biblioteki z miejscowości K. przeciwko swojemu pracodawcy, domagając się odszkodowania za nierówne traktowanie w zatrudnieniu. Początkowo żądała ponad 67 tysięcy złotych odszkodowania oraz zmiany treści umowy o pracę. Sąd pierwszej instancji przyznał odszkodowanie, choć je zmniejszył do 45 tysięcy złotych, a w innych kwestiach oddalił powództwo, stwierdzając, że nie doszło do praktyk dyskryminacyjnych wobec pracownicy. Sąd uznał jednak, że występowało nierówne traktowanie i przyznał odszkodowanie, opierając się na przepisach art. 471 Kodeksu cywilnego, a nie Kodeksu pracy.
Sąd uzasadnił to faktem, że przepisy Kodeksu pracy dotyczące dyskryminacji, w szczególności art. 18[3d], który przewiduje minimalne odszkodowanie dla dyskryminowanego pracownika, nie mają zastosowania w przypadkach nierównego traktowania, które nie wynikało z przyczyny uznanej za podstawę dyskryminacji, jak to określa art. 18[3a] Kodeksu pracy. Innymi słowy, jeśli przed sądem udowodniona zostanie dyskryminacja, to odszkodowanie przysługuje zgodnie z Kodeksem pracy. Jednak w przypadku udowodnienia tylko nierównego traktowania bez cech dyskryminacji, przepisy o odszkodowaniu z Kodeksu pracy nie mają zastosowania – można natomiast polegać na regulacjach Kodeksu cywilnego.
To kontrowersyjne wyjaśnienie doprowadziło sąd drugiej instancji do skierowania pytania prawnego do Trybunału Najwyższego: czy przepisy dotyczące odszkodowania za naruszenie zasady równego traktowania (wynikającej z art. 11[2] Kodeksu pracy) podlegają przepisom rozdziału IIa działu I Kodeksu pracy, zwłaszcza art. 18[3d]?
Odpowiedź była jednoznaczna: przepis art. 18[3d] Kodeksu pracy odnosi się do odszkodowania za naruszenie zasady równego traktowania określonej w art. 11[2] Kodeksu pracy.
Trybunał Najwyższy argumentował, że obecne przepisy kodeksowe, szczególnie po ostatniej nowelizacji, sugerują, że obecnie każdy przypadek może być podstawą dyskryminacji. W związku z tym pojęcia nierównego traktowania i dyskryminacji mogą być traktowane jako tożsame.
Sędzia Piotr Prusinowski zaznaczył dalej, że obecnie trudno jest wskazać sytuację nierównego traktowania, która nie byłaby jednocześnie dyskryminacją. Intencją ustawodawcy było systemowe przeciwdziałanie wszelkiemu nierównemu traktowaniu, wyeliminowanie sytuacji, w których osoba wykonująca tę samą lub podobną pracę jak inni pracownicy, jest traktowana inaczej, zazwyczaj gorzej. Istnieje także argument systemowy: Kodeks pracy tworzy spójną całość, a przepisy Kodeksu cywilnego powinny być używane tylko wtedy, gdy brakuje rozwiązań w prawie pracy. Nawet w tych przypadkach, zgodnie z art. 300 Kodeksu pracy, należy to robić ostrożnie, z uwzględnieniem specyfiki relacji pracownik-pracodawca. Ponieważ przepis art. 18[3d] Kodeksu pracy odnosi się do każdego przypadku nierównego traktowania, w tym dyskryminacji, umożliwia pracownikowi uzyskanie odszkodowania na korzystnych warunkach, nie ma potrzeby sięgania do prawa cywilnego w tej kwestii – tak stwierdził sędzia Piotr Prusinowski.
Podstawa prawna: Uchwała Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2023 r. sygn. III PZP 1/23
📌Potrzebujesz pomocy prawnej? Skontaktuj się z nami
Każda sprawa prawna – nawet pozornie prosta – może kryć w sobie istotne ryzyka, o których łatwo zapomnieć bez specjalistycznej wiedzy. Przepisy często są niejednoznaczne, a ich interpretacja zależy od konkretnego stanu faktycznego, dotychczasowego orzecznictwa oraz przyjętej strategii procesowej.
Zanim podejmiesz jakiekolwiek kroki, warto skonsultować się z doświadczonym prawnikiem. Przeanalizujemy Twoją sytuację, wskażemy realne możliwości działania oraz pomożemy wybrać rozwiązanie najlepiej dopasowane do Twojego przypadku. Nasi eksperci z i Kancelarii Prawnej „Prawnik Warszawa” wielokrotnie wspierali osoby, które uważały, że znajdują się w sytuacji bez wyjścia.
📞 665-444-245
📧 kontakt@prawnikwaw.com
Nie odkładaj decyzji na później – napisz lub zadzwoń już dziś. Pierwszym krokiem do rozwiązania problemu prawnego jest rozmowa z prawnikiem, który rzetelnie oceni Twoją sprawę.
🔹 Publikacja została przygotowana na podstawie aktualnego stanu prawnego i orzecznictwa przez ekspertów z Kancelarii Prawnej „Prawnik Warszawa”. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości zalecamy indywidualną konsultację z prawnikiem.