Nowe przepisy o mobbingu już obowiązują. Pracownicy mogą dochodzić co najmniej 28 836 zł zadośćuczynienia, a od 2027 roku ustawowe minimum wzrośnie do 29 700 zł. Co istotne, zmiana prawa może objąć również osoby nękane jeszcze przed 5 listopada 2026 r. Nie oznacza to jednak automatycznej odpowiedzialności każdego pracodawcy. Decydujące znaczenie mają konkretne zachowania, ich uporczywość, dowody oraz przepisy przejściowe.
5 listopada 2026 r. następuje jedna z najistotniejszych od lat zmian polskiego prawa pracy dotyczących ochrony przed mobbingiem, dyskryminacją i naruszaniem godności pracowników. Ustawodawca zdecydował się na istotne uproszczenie definicji mobbingu, określenie nowych standardów odpowiedzialności pracodawców, zwiększenie minimalnych świadczeń pieniężnych oraz zmianę zasad rozpoznawania sporów przez sądy pracy.
Nowelizacja została wprowadzona ustawą z dnia 19 czerwca 2026 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz ustawy – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2026 r. poz. 1046), ogłoszoną 4 sierpnia 2026 r.
Jedną z najważniejszych kwestii jest sytuacja osób, które doświadczały nękania na długo przed wejściem nowych przepisów w życie.
Czy pracownik poniżany od początku 2026 roku może dochodzić roszczeń na podstawie nowej definicji mobbingu? Czy pracodawca odpowie za działania, które rozpoczęły się w poprzednim stanie prawnym? Czy do uzyskania zadośćuczynienia nadal konieczna jest dokumentacja potwierdzająca rozstrój zdrowia?
Odpowiedzi wynikają bezpośrednio z nowych regulacji, lecz wymagają rozróżnienia sytuacji pracowników, wobec których nękanie już ustało, oraz tych, którzy nadal doświadczają niepożądanych zachowań.
1. Mobbing od 5 listopada 2026 r. – co dokładnie zmienia Kodeks pracy?
Dotychczasowa definicja mobbingu, zawarta w art. 94³ § 2 Kodeksu pracy, wymagała ustalenia wielu elementów, w tym uporczywego i długotrwałego nękania lub zastraszania oraz określonego wpływu zachowań na sytuację zawodową pracownika.
W praktyce oznaczało to konieczność analizowania nie tylko samych zachowań przełożonego czy współpracowników, lecz również czasu ich trwania, intensywności oraz okoliczności pozwalających powiązać je z ustawowymi przesłankami mobbingu.
Nowe brzmienie art. 94³ § 2 Kodeksu pracy stanowi:
„Mobbing oznacza zachowania polegające na uporczywym nękaniu pracownika”.
Zgodnie z art. 94³ § 3 k.p.:
„Uporczywość nękania polega na tym, że jest ono powtarzalne, nawracające lub stałe. Mobbingiem nie są zachowania incydentalne, choćby stanowiły naruszenie dóbr osobistych pracownika”.
Jest to zasadnicza zmiana konstrukcji prawnej.
Ustawodawca zrezygnował z odrębnego wymogu wykazania długotrwałości nękania. Nie oznacza to jednak, że każde nieprzyjemne zachowanie w pracy staje się automatycznie mobbingiem.
Nadal niezbędne jest wykazanie uporczywości, która może polegać na powtarzaniu się zachowań, ich nawrotach albo stałym charakterze.
Właśnie dlatego sprawa pracownika uporczywie poniżanego przez kilka tygodni może wymagać odmiennej oceny niż sprawa dotycząca jednorazowej, nawet bardzo ostrej sprzeczki.
Co zmieniło się w praktyce?
| Zagadnienie | Poprzedni stan prawny | Od 5 listopada 2026 r. |
|---|---|---|
| Definicja mobbingu | Wieloelementowa | Uporczywe nękanie pracownika |
| Długotrwałość | Odrębna przesłanka ustawowa | Nie jest już odrębnym wymogiem |
| Uporczywość | Wymagana | Nadal wymagana i ustawowo wyjaśniona |
| Rozstrój zdrowia | Warunek zadośćuczynienia na podstawie dawnego art. 94³ § 3 | Nie jest warunkiem nowego zadośćuczynienia |
| Minimalne zadośćuczynienie za mobbing | Brak sztywnego minimum dla dawnego zadośćuczynienia | Sześciokrotność minimalnego wynagrodzenia |
| Ocena zachowania | Według poprzedniej definicji i orzecznictwa | Według nowej definicji, z uwzględnieniem konkretnego przypadku |
| Odpowiedzialność za podżeganie do mobbingu | Oceniana w ramach dotychczasowych regulacji | Wyraźnie objęta nowym przepisem |
Nowelizacja nie znosi konieczności udowodnienia mobbingu. Zmienia natomiast materialnoprawne przesłanki jego ustalenia.
2. Nękanie rozpoczęło się przed 5 listopada 2026 r. Czy obowiązują nowe przepisy?
Tak, jeżeli uporczywe nękanie rozpoczęło się wcześniej i trwało również po wejściu w życie nowelizacji.
Przesądza o tym art. 3 ustawy z 19 czerwca 2026 r.
Przepis obejmuje zachowania polegające na uporczywym nękaniu pracownika lub wielokrotnym naruszaniu zasady równego traktowania w zatrudnieniu, które rozpoczęły się przed wejściem ustawy w życie i trwały po tej dacie.
W praktyce należy rozróżnić trzy sytuacje.
Pierwsza sytuacja – nękanie zakończone przed 5 listopada 2026 r.
Pracownik doświadczał poniżania od stycznia do września 2026 r., lecz we wrześniu zachowania te definitywnie ustały.
Co do zasady zastosowanie znajdą przepisy obowiązujące przed nowelizacją.
Nowa ustawa nie wprowadza bowiem powszechnej retroaktywności pozwalającej automatycznie oceniać wszystkie zakończone zdarzenia według nowych zasad.
Druga sytuacja – nękanie rozpoczęte wcześniej i kontynuowane po wejściu nowych przepisów w życie.
Pracownik od marca 2026 r. doświadczał systematycznego poniżania przez przełożonego. W listopadzie i grudniu 2026 r. podobne zachowania nadal występują.
W takim przypadku art. 3 ustawy nowelizującej umożliwia zastosowanie nowych regulacji również do procesu nękania rozpoczętego wcześniej.
Nie oznacza to, że każde zachowanie sprzed nowelizacji stanowiło wówczas mobbing według poprzedniej definicji. Oznacza natomiast, że ustawodawca świadomie nakazał objąć nowymi zasadami określone procesy naruszania praw pracownika, które przekroczyły granicę czasową wejścia ustawy w życie.
Trzecia sytuacja – nękanie rozpoczęte 5 listopada 2026 r. lub później.
Stosuje się nową definicję mobbingu oraz pozostałe odpowiednie przepisy obowiązujące od tej daty.
Uwaga: skutki wcześniejszego mobbingu to nie to samo co dalsze nękanie
Jeżeli niepożądane zachowania definitywnie ustały w październiku, natomiast pracownik w listopadzie nadal przebywa na zwolnieniu lekarskim, sam fakt utrzymywania się skutków zdrowotnych nie przesądza o zastosowaniu art. 3 ustawy nowelizującej.
Należy odróżnić dalsze trwanie zachowań od utrzymywania się ich następstw.
To rozróżnienie może stać się jednym z podstawowych zagadnień spornych w procesach sądowych prowadzonych po 5 listopada 2026 r.
3. Jakie zachowania mogą stanowić mobbing? Nowy katalog ustawowy
Nowe brzmienie art. 94³ § 4 Kodeksu pracy zawiera otwarty katalog zachowań mogących stanowić przejaw mobbingu.
Ustawodawca wymienia w szczególności:
- Upokarzanie pracownika.
- Uwłaczanie jego godności.
- Zastraszanie.
- Zaniżanie oceny przydatności zawodowej.
- Nieuzasadnioną krytykę, poniżanie lub ośmieszanie.
- Utrudnianie wykonywania obowiązków zawodowych, wykorzystywania kompetencji, komunikacji ze współpracownikami lub dostępu do potrzebnych informacji.
- Izolowanie pracownika lub eliminowanie go z zespołu.
Katalog nie ma charakteru zamkniętego.
Oznacza to, że także inne zachowania, niewymienione wprost w przepisie, mogą w określonych okolicznościach zostać zakwalifikowane jako mobbing.
Decydujące znaczenie ma występowanie uporczywego nękania.
Mobbing może odbywać się również przez internet
Zachowania mobbingowe nie muszą występować wyłącznie podczas bezpośrednich spotkań.
Mogą przybierać formę wiadomości elektronicznych, komunikatów na firmowych platformach, nagrań, połączeń telefonicznych oraz innych form komunikowania się.
Przykładowo uporczywe ośmieszanie pracownika na służbowym komunikatorze, wykluczanie go z korespondencji koniecznej do wykonania obowiązków lub systematyczne kierowanie pod jego adresem uwłaczających komentarzy może zostać poddane ocenie na gruncie nowych przepisów.
Znaczenie mają także zachowania pozawerbalne, w tym ostentacyjne ignorowanie pracownika czy celowe wykluczanie go z funkcjonowania zespołu.
4. Czy przełożony może krytykować pracownika? Granice dozwolonego zarządzania
Nowelizacja nie pozbawia pracodawcy uprawnień kierowniczych.
Pracodawca nadal może wyznaczać zadania, kontrolować ich wykonanie, rozliczać efektywność pracy, przekazywać uwagi i podejmować zgodne z prawem decyzje organizacyjne.
Istotne ograniczenie wynika jednak z art. 94³ § 9 k.p.
Zgodnie z tym przepisem za mobbing nie mogą być uznane zachowania uzasadnione i wyrażone we właściwej formie, w szczególności rozliczanie pracownika z powierzonej pracy lub jej krytyka.
Ochrona dotyczy zatem krytyki rzeczowej, uzasadnionej i przekazywanej we właściwy sposób.
Krytyka pracy nie jest równoznaczna z prawem do poniżania człowieka.
Przełożony może wskazać błędy w dokumentacji. Nie oznacza to jednak, że może stale publicznie wyśmiewać podwładnego, obrażać go lub podważać jego wartość jako osoby.
Granica między kierownictwem a nękaniem przebiega przede wszystkim przez sposób, cel organizacyjny, proporcjonalność i powtarzalność zachowań.
5. Mobbing bez zamiaru poniżenia pracownika – nowe znaczenie art. 94³ § 7 k.p.
Jednym z ważniejszych przepisów nowej konstrukcji prawnej jest art. 94³ § 7.
Ustawodawca wskazuje, że określone zachowania mogą stanowić mobbing również wtedy, gdy ich celem nie było uporczywe nękanie.
Ogranicza to możliwość obrony opartej wyłącznie na twierdzeniu, że przełożony nie zamierzał nikogo skrzywdzić.
Pracodawca nie może zakładać, że sama deklaracja dobrych intencji wyłącza odpowiedzialność.
Jeżeli zachowania obiektywnie przyjmują postać uporczywego nękania, brak deklarowanego zamiaru poniżenia pracownika nie wyklucza ich kwalifikacji jako mobbingu.
Nie oznacza to jednak odpowiedzialności za każdy konflikt, nieporozumienie czy przypadkową wypowiedź.
Sąd nadal musi ustalić rzeczywiste okoliczności sprawy.
6. Kto może być sprawcą mobbingu? Nie tylko pracodawca
Zgodnie z art. 94³ § 8 k.p. zachowania stanowiące mobbing mogą pochodzić między innymi od pracodawcy, przełożonego, współpracownika zajmującego równorzędne stanowisko, podwładnego albo innej osoby wykonującej pracę na podstawie odmiennej niż stosunek pracy.
Oznacza to, że mobbing nie musi mieć wyłącznie charakteru pionowego, czyli występować w relacji przełożony–podwładny.
Możliwy jest również mobbing poziomy, występujący pomiędzy współpracownikami, a także działania grupowe.
Co istotne, art. 94³ § 6 obejmuje również nakazanie podejmowania zachowań mobbingowych albo zachęcanie do nich.
Nie można więc przyjąć, że odpowiedzialność za organizowanie nękania zawsze będzie można wyłączyć przez powierzenie jego wykonywania innym osobom.
Jednocześnie należy odróżnić osobę sprawcy od podmiotu zobowiązanego do spełnienia roszczeń pracowniczych. Podstawowym adresatem roszczeń przewidzianych w art. 94³ § 11 k.p. jest pracodawca.
7. Zadośćuczynienie za mobbing: 28 836 zł w 2026 r. i 29 700 zł w 2027 r.
Nowe przepisy wprowadzają ustawową dolną granicę zadośćuczynienia z tytułu mobbingu.
Art. 94³ § 11 k.p. przewiduje prawo pracownika, który doznał mobbingu, do dochodzenia od pracodawcy zadośćuczynienia w wysokości nie niższej niż sześciokrotność minimalnego wynagrodzenia za pracę albo odszkodowania.
Wysokość ustawowego minimum można przedstawić następująco:
| Rok | Minimalne wynagrodzenie | Sześciokrotność |
|---|---|---|
| 2026 | 4 806 zł | 28 836 zł |
| 2027 | 4 950 zł | 29 700 zł |
Wynagrodzenie minimalne na rok 2027 zostało określone rozporządzeniem Rady Ministrów z 14 września 2026 r. (Dz.U. z 2026 r. poz. 1213).
Kwota 28 836 zł nie jest automatyczną wypłatą dla każdego pracownika, który zgłosi mobbing.
Jest ustawowym minimum przewidzianym dla zadośćuczynienia w przypadku ustalenia przesłanek odpowiedzialności według nowych przepisów.
Pracownik musi wykazać okoliczności uzasadniające roszczenie. Sąd ocenia również rozmiar krzywdy i może zasądzić świadczenie przewyższające ustawowe minimum.
W zależności od okoliczności sprawy odpowiednia kwota może być znacznie wyższa.
Zadośćuczynienie a odszkodowanie – dwie różne funkcje
Zadośćuczynienie służy rekompensowaniu krzywdy niemajątkowej, w szczególności cierpienia, poniżenia, naruszenia godności i innych negatywnych doświadczeń.
Odszkodowanie służy naprawieniu szkody majątkowej, która pozostaje w odpowiednim związku z bezprawnym zachowaniem.
W procesie należy prawidłowo określić podstawę i rodzaj dochodzonego świadczenia. Nie można utożsamiać ustawowego minimum zadośćuczynienia z kwotą należnego w każdej sprawie odszkodowania.
Możliwość sformułowania kilku roszczeń i ich wzajemną relację należy oceniać w konkretnym stanie faktycznym, z uwzględnieniem zakazu podwójnej rekompensaty tej samej szkody.
8. Czy trzeba udowodnić rozstrój zdrowia, aby uzyskać zadośćuczynienie?
Nie. Po wejściu w życie nowelizacji rozstrój zdrowia nie jest już warunkiem dochodzenia zadośćuczynienia za mobbing na podstawie nowego art. 94³ § 11 k.p.
Jest to zmiana o istotnym znaczeniu dla praktyki sądowej.
W poprzednim stanie prawnym zadośćuczynienie przewidziane w art. 94³ § 3 k.p. było uzależnione od wykazania, że mobbing wywołał rozstrój zdrowia.
Nie wystarczało samo ustalenie niewłaściwych zachowań wobec pracownika. Dla tego konkretnego roszczenia konieczne było również udowodnienie odpowiedniego następstwa zdrowotnego i związku przyczynowego.
Nowelizacja usuwa tę przesłankę z konstrukcji nowego zadośćuczynienia.
Pracownik nie musi zatem czekać, aż nękanie doprowadzi do rozpoznania choroby, aby móc dochodzić rekompensaty krzywdy.
Nie oznacza to jednak, że dokumentacja medyczna traci znaczenie.
Zaświadczenia lekarskie, dokumentacja leczenia, opinie specjalistów oraz informacje o skutkach psychicznych i fizycznych mogą nadal odgrywać istotną rolę przy określaniu rozmiaru krzywdy, zakresu szkody i wysokości odpowiedniego świadczenia.
9. Dyskryminacja przez skojarzenie i założenie. Co oznaczają nowe pojęcia?
Nowelizacja obejmuje również art. 18³a Kodeksu pracy.
Wprowadzono wyraźne uregulowanie dwóch postaci dyskryminacji.
Dyskryminacja przez założenie
Występuje wtedy, gdy pracodawca traktuje pracownika mniej korzystnie ze względu na określoną cechę, którą błędnie mu przypisuje.
Przykładowo przełożony zakłada, że pracownik należy do określonej grupy wyznaniowej i z tego powodu ogranicza jego dostęp do awansu, mimo że założenie jest nieprawdziwe.
Prawna ocena niekorzystnego traktowania nie jest uzależniona od tego, czy przypisywana cecha rzeczywiście występuje.
Dyskryminacja przez skojarzenie
Dotyczy niekorzystnego traktowania z uwagi na powiązanie pracownika z osobą posiadającą określoną cechę.
Przykładem może być sytuacja, w której pracownik opiekujący się dzieckiem z niepełnosprawnością jest pomijany przy awansach z powodu niepełnosprawności dziecka i związanych z nią stereotypów.
Należy jednak wykazać związek pomiędzy niekorzystnym traktowaniem a prawnie relewantną przyczyną dyskryminacji.
Samo występowanie różnic w traktowaniu pracowników nie przesądza o dyskryminacji, jeżeli pracodawca wykaże obiektywne i prawnie dopuszczalne uzasadnienie.
Znaczenie prawa Unii Europejskiej
Nowe rozwiązania pozostają istotne także w kontekście wcześniejszego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
W wyroku z 17 lipca 2008 r., C-303/06, Coleman przeciwko Attridge Law i Steve Law, Trybunał rozstrzygnął, że ochrona przewidziana dyrektywą 2000/78/WE przed dyskryminacją bezpośrednią ze względu na niepełnosprawność nie ogranicza się wyłącznie do osób samych posiadających niepełnosprawność.
Może obejmować również pracownika mniej korzystnie traktowanego z powodu niepełnosprawności jego dziecka.
Teza orzeczenia: ochrona antydyskryminacyjna może wynikać z cechy osoby powiązanej z pracownikiem, a nie tylko z jego własnej cechy.
Orzeczenie to stanowi istotny punkt odniesienia dla wykładni obecnego art. 18³a § 4¹ k.p.
10. Co najmniej 14 418 zł za wielokrotną dyskryminację w 2026 roku
Nowe brzmienie art. 18³d Kodeksu pracy przewiduje zadośćuczynienie za naruszenie zasady równego traktowania w zatrudnieniu.
W przypadku wielokrotnego naruszenia tej zasady minimalna wysokość zadośćuczynienia odpowiada trzykrotności minimalnego wynagrodzenia.
Oznacza to:
- 14 418 zł w 2026 r.
- 14 850 zł w 2027 r.
Ważne jest również ustawowe znaczenie wielokrotności.
Nie chodzi wyłącznie o wielokrotne powtarzanie tego samego rodzaju zachowania.
Art. 18³d § 3 k.p. obejmuje także naruszenia powtarzalne wynikające z wielu przyczyn oraz pojedyncze naruszenie z kilku przyczyn jednocześnie.
W praktyce może to mieć znaczenie w sprawach dotyczących nakładania się różnych przesłanek dyskryminacyjnych.
11. Pracodawcy mają nowe obowiązki. Sam regulamin nie wystarczy
Nowelizacja wzmacnia obowiązek aktywnego przeciwdziałania mobbingowi i dyskryminacji.
Z art. 94³ § 1 k.p. wynika obowiązek systematycznego przeciwdziałania mobbingowi przez działania prewencyjne, wykrywanie naruszeń, właściwe reagowanie, podejmowanie działań naprawczych oraz wspieranie osób dotkniętych mobbingiem.
Nie wystarczy zatem wyłącznie formalne oświadczenie pracodawcy, że w zakładzie pracy mobbing jest zakazany.
Odpowiednie działania powinny uwzględniać rzeczywistą organizację pracy i zagrożenia występujące w danym środowisku.
Może to wymagać stworzenia dostępnej procedury zgłoszeniowej, zapewnienia bezstronnego wyjaśniania skarg, szkolenia osób zarządzających oraz podjęcia działań ograniczających ryzyko dalszych naruszeń.
Obowiązek regulaminowy dla pracodawców zatrudniających co najmniej 10 pracowników
Art. 94³a § 1 k.p. wprowadza obowiązek określenia reguł, procedur oraz częstotliwości działań przeciwdziałających naruszaniu godności, nierównemu traktowaniu, dyskryminacji i mobbingowi.
Przepis dotyczy pracodawców zatrudniających co najmniej 10 pracowników, jeżeli wymagane regulacje nie wynikają z odpowiedniego układu zbiorowego pracy lub regulaminu pracy.
Ustawodawca przewidział również zasady uzgadniania regulaminu z organizacjami związkowymi albo przedstawicielami pracowników.
Zgodnie z art. 4 ustawy nowelizującej pracodawcy mają sześć miesięcy na dostosowanie regulaminu pracy albo wydanie odrębnego regulaminu.
Termin upływa 5 maja 2027 r.
Nie oznacza to jednak zawieszenia do tej daty ustawowego obowiązku przeciwdziałania mobbingowi.
Pracodawcy są zobowiązani do reagowania na naruszenia niezależnie od czasu przewidzianego na dostosowanie dokumentów wewnętrznych.
12. Ochrona przed odwetem. Pracownik i świadek nie mogą być karani za dochodzenie praw
Ważne zmiany obejmują art. 18³e Kodeksu pracy.
Pracownik korzystający z uprawnień wynikających z naruszenia przepisów prawa pracy nie może z tego powodu ponosić niekorzystnych konsekwencji.
W szczególności skorzystanie z tych uprawnień nie może samo w sobie stanowić uzasadnionej podstawy wypowiedzenia ani rozwiązania stosunku pracy.
Ochrona obejmuje również pracowników wspierających osobę dochodzącą swoich praw.
Przykładem działań odwetowych może być nieuzasadnione pozbawienie premii, pogorszenie warunków zatrudnienia lub wykluczenie z awansu w związku z dokonanym zgłoszeniem.
Nowelizacja przewiduje także świadczenia z tytułu naruszenia zakazu odwetu.
Jednocześnie ustawodawca wyłącza ochronę przewidzianą w art. 18³e § 1–3 w stosunku do pracownika, który wiedział, że do naruszenia prawa pracy nie doszło.
Należy wyraźnie odróżnić świadome zgłaszanie nieprawdziwych zarzutów od sytuacji, w której pracownik w dobrej wierze zgłasza podejrzenie naruszenia, ale nie udaje się go następnie potwierdzić.
Sama odmowa uwzględnienia skargi nie przesądza automatycznie o świadomie fałszywym zgłoszeniu.
13. Kto odpowiada za mobbing? Czy pracodawca może żądać pieniędzy od sprawcy?
Podstawowym adresatem roszczeń pracowniczych pozostaje pracodawca.
Jednak art. 94³ § 12 k.p. wprowadza możliwość dochodzenia przez pracodawcę roszczenia regresowego wobec osoby, której zachowania stanowiły mobbing.
Jeżeli pracodawca wypłacił pracownikowi zadośćuczynienie lub odszkodowanie, może dochodzić od sprawcy wyrównania szkody w części odpowiadającej stopniowi winy sprawcy oraz pracodawcy.
Ma to szczególne znaczenie w sytuacjach, w których pracodawca zaniechał reakcji mimo otrzymania zgłoszenia.
Nowa regulacja nie ustanawia automatycznego prawa do odzyskania od sprawcy całej wypłaconej kwoty.
Zakres regresu zależy od przesłanek ustawowych oraz ustalonego rozkładu odpowiedzialności.
14. Pozew o mobbing od 5 listopada 2026 r. – zmiana właściwości sądu
Nowelizacja zmienia art. 461 § 1¹ Kodeksu postępowania cywilnego.
Sprawy z zakresu prawa pracy dotyczące mobbingu, naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu oraz ochrony dóbr osobistych należą do właściwości rzeczowej sądów rejonowych niezależnie od wartości przedmiotu sporu.
Oznacza to, że samo dochodzenie wysokiej kwoty nie przesądza już o właściwości sądu okręgowego w pierwszej instancji.
Nie można jednak pomijać art. 5 ustawy nowelizującej.
Do postępowań wszczętych i niezakończonych przed 5 listopada 2026 r. stosuje się dotychczasowe przepisy Kodeksu postępowania cywilnego wskazane w tej regulacji przejściowej.
Oznacza to konieczność odróżnienia nowych zasad prawa materialnego od reguł procesowych odnoszących się do spraw już wszczętych.
Czy sąd może uwzględnić inną podstawę odpowiedzialności niż mobbing?
Nowy art. 477⁶a k.p.c. przewiduje, że w postępowaniu o zadośćuczynienie lub odszkodowanie związane z naruszeniem dóbr osobistych, nierównym traktowaniem albo mobbingiem nie jest dopuszczalne oddalenie powództwa, jeżeli ustalony stan faktyczny uzasadnia je z innego wskazanego w tym przepisie tytułu niż podany przez pracownika.
Jest to ważna zmiana ograniczająca skutki niewłaściwego zakwalifikowania prawnego roszczenia.
Nie zwalnia jednak strony powodowej z obowiązku przedstawienia faktów i dowodów, a także należytego określenia żądania procesowego.
15. Jak udowodnić mobbing po nowelizacji?
Zmiana definicji nie oznacza zniesienia reguł dowodowych.
W sprawie o mobbing pracownik nadal powinien wykazać fakty stanowiące podstawę dochodzonego roszczenia.
Znaczenie mają przede wszystkim konkretne zachowania, ich powtarzalność, przebieg, kontekst organizacyjny oraz wpływ na sytuację pracownika.
Przydatne mogą być:
- wiadomości e-mail, SMS i korespondencja ze służbowych komunikatorów;
- polecenia służbowe oraz dokumentacja powierzanych zadań;
- zeznania osób, które bezpośrednio obserwowały zdarzenia;
- pisemne zgłoszenia do pracodawcy i udzielone odpowiedzi;
- notatki sporządzane na bieżąco, zawierające daty, miejsca i opis zachowań;
- dokumentacja dotycząca zmian obowiązków, ocen pracy lub odsuwania od projektów;
- dokumentacja medyczna, gdy ma znaczenie dla rozmiaru krzywdy lub szkody;
- nagrania, których dopuszczalność i wartość dowodowa podlegają indywidualnej ocenie sądu.
Warto podkreślić, że nie każde potajemne nagranie jest automatycznie dopuszczalnym dowodem. Sposób jego uzyskania, prywatność uczestników oraz okoliczności sprawy mogą mieć istotne znaczenie.
Mobbing a dyskryminacja – odmienne zasady ciężaru dowodu
W sprawach dotyczących naruszenia zasady równego traktowania ustawodawca przewidział odmienny mechanizm w art. 18³f k.p.
Osoba zarzucająca naruszenie ma uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na dyskryminację. Następnie pracodawca musi wykazać, że nie dopuścił się naruszenia.
Mechanizm ten nie przechodzi automatycznie na wszystkie sprawy dotyczące mobbingu.
Jest to rozróżnienie istotne z punktu widzenia prawidłowego przygotowania pozwu.
16. Orzecznictwo Sądu Najwyższego i sądów powszechnych. Jak sądy oceniały mobbing?
Dotychczasowe orzecznictwo zachowuje znaczenie interpretacyjne, szczególnie w zakresie obiektywnej oceny zachowań, ich kontekstu oraz dowodzenia faktów.
Trzeba jednak pamiętać, że przytoczone poniżej orzeczenia zostały wydane na podstawie wcześniejszych regulacji. Nie mogą być automatycznie traktowane jako wykładnia wszystkich przepisów obowiązujących od 5 listopada 2026 r.
Sąd Najwyższy – wyrok z 17 stycznia 2007 r., I PK 176/06
Główna teza: ocenę długotrwałości nękania należało przeprowadzać indywidualnie, z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sprawy. Nie można było określić jednego sztywnego okresu, którego upływ automatycznie przesądzałby o mobbingu.
Znaczenie dla obecnego stanu prawnego polega przede wszystkim na potwierdzeniu, że mechaniczna ocena czasu trwania zachowań nie odpowiada naturze tego zjawiska.
Nowelizacja idzie jednak dalej, ponieważ usuwa długotrwałość jako odrębny element nowej definicji.
Sąd Najwyższy – wyrok z 3 sierpnia 2011 r., I PK 35/11
Główna teza: mobbing może rozwijać się stopniowo, złożony z wielu zachowań, które oceniane pojedynczo nie zawsze pozwalają prawidłowo uchwycić cały proces. Sąd analizował również obowiązek przeciwdziałania mobbingowi jako obowiązek starannego działania.
Orzeczenie potwierdza znaczenie całościowej rekonstrukcji relacji pracowniczych.
Dla pracodawców oznacza to potrzebę rzeczywistego przeciwdziałania naruszeniom, a dla pracowników – konieczność przedstawienia uporządkowanej sekwencji zdarzeń.
Sąd Najwyższy – wyrok z 22 kwietnia 2015 r., II PK 166/14
Główna teza: zachowania noszące znamiona mobbingu wymagają oceny z uwzględnieniem ich intensywności, charakteru oraz całokształtu okoliczności sprawy. W orzecznictwie zwracano uwagę, że także stosunkowo krótki okres silnego nękania może być prawnie istotny.
Wyrok jest istotny dla zrozumienia relacji między natężeniem naruszeń a czasem ich trwania w poprzednim stanie prawnym.
Sąd Najwyższy – wyrok z 4 lipca 2023 r., III PSKP 11/22
Główna teza: obowiązek przeciwdziałania mobbingowi obejmuje zarówno zakaz stosowania mobbingu przez pracodawcę, zapobieganie temu zjawisku, jak również podejmowanie działań prowadzących do jego wyeliminowania.
Wyrok akcentuje znaczenie prewencji antymobbingowej i odpowiedzialnej organizacji środowiska pracy.
Jego argumentacja koresponduje z kierunkiem nowelizacji, która wyraźnie nakazuje systematyczne działania zapobiegawcze, wykrywanie naruszeń i wspieranie pracowników.
Sąd Apelacyjny w Warszawie – wyrok z 31 stycznia 2018 r., III APa 25/16
Główna teza: mobbing należy oceniać jako proces obejmujący sekwencję zachowań, a nie wyłącznie jako zbiór odrębnych zdarzeń. Także czynności podejmowane formalnie w ramach uprawnień kierowniczych mogą w określonych okolicznościach stanowić element mobbingu.
W tej sprawie sąd zasądził 100 000 zł zadośćuczynienia.
Orzeczenie pokazuje, że ocena zachowania pracodawcy nie może ograniczać się do ustalenia, czy przełożony posiadał formalne uprawnienie do wydania określonego polecenia.
Znaczenie ma również sposób wykonywania tych uprawnień oraz ich miejsce w całokształcie relacji z pracownikiem.
Sąd Apelacyjny w Poznaniu – wyrok z 10 sierpnia 2017 r., III APa 15/17
Główna teza: subiektywne przekonanie pracownika o występowaniu mobbingu nie wystarcza do jego stwierdzenia. Ocena musi uwzględniać obiektywne kryteria oraz okoliczności faktyczne.
Sąd podkreślił znaczenie rozróżnienia pomiędzy rzeczywistym nękaniem a negatywnym odbiorem zachowań, które nie spełniają ustawowych przesłanek mobbingu.
W rozpatrywanej sprawie apelacja pracownicy została oddalona.
Sąd Rejonowy w Olsztynie – wyrok z 16 czerwca 2026 r., IV P 548/24
W orzeczeniu wydanym jeszcze przed wejściem nowelizacji w życie Sąd Rejonowy w Olsztynie zasądził na rzecz pracownicy 55 000 zł zadośćuczynienia związanego z mobbingiem.
Znaczenie orzeczenia: sprawa obrazuje, że także w poprzednim stanie prawnym sądy przyznawały istotne świadczenia w przypadkach wykazania odpowiedzialności pracodawcy.
Kwota zasądzona w tej sprawie nie stanowi jednak żadnego automatycznego miernika wartości roszczeń dochodzonych według nowych przepisów.
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej – wyrok z 17 lipca 2008 r., C-303/06
W sprawie Coleman przeciwko Attridge Law i Steve Law, ECLI:EU:C:2008:415, Trybunał potwierdził, że ochrona przed określonymi postaciami dyskryminacji może obejmować pracownika nieposiadającego osobiście cechy chronionej, jeżeli gorsze traktowanie pozostaje związane z taką cechą osoby, z którą jest powiązany.
Główna teza: dyskryminacja ze względu na niepełnosprawność może dotyczyć także pracownika opiekującego się dzieckiem z niepełnosprawnością.
To orzeczenie ma szczególne znaczenie dla wykładni nowej dyskryminacji przez skojarzenie.
17. Co powinien zrobić pracownik, który nadal doświadcza mobbingu?
Pierwszym krokiem powinna być odpowiednia dokumentacja zdarzeń.
Należy ustalić, kiedy zachowania się rozpoczęły, jakie osoby brały w nich udział, czy były powtarzalne i czy występowały po 5 listopada 2026 r.
W przypadku powoływania się na art. 3 ustawy nowelizującej szczególnego znaczenia nabierają dowody potwierdzające kontynuowanie procesu nękania po wejściu nowych przepisów w życie.
Następnie należy rozważyć skierowanie zgłoszenia do pracodawcy, właściwego podmiotu wewnętrznego albo Państwowej Inspekcji Pracy.
Zgłoszenie powinno zawierać możliwie precyzyjny opis zdarzeń, oznaczenie osób, daty, dostępne dowody i wskazanie oczekiwanego sposobu reakcji.
Nie należy ograniczać się do ogólnego stwierdzenia, że w firmie występuje mobbing.
W praktyce prawidłowo sformułowana dokumentacja ma znaczenie zarówno dla wewnętrznego postępowania wyjaśniającego, jak i ewentualnego procesu sądowego.
Czy Państwowa Inspekcja Pracy rozstrzyga, że doszło do mobbingu?
Państwowa Inspekcja Pracy może podejmować działania kontrolne w zakresie przestrzegania przepisów prawa pracy, w tym obowiązku przeciwdziałania mobbingowi.
Nie wydaje jednak rozstrzygnięcia sądowego przesądzającego o odpowiedzialności odszkodowawczej pracodawcy.
Ostateczne rozstrzygnięcie sporu o mobbing i należne świadczenia należy do sądu pracy.
Czy pracownik musi rozwiązać umowę o pracę?
Nie.
Nowy art. 94³ § 11 k.p. nie uzależnia samego prawa do zadośćuczynienia od wcześniejszego rozwiązania stosunku pracy.
Pracownik może więc dochodzić przewidzianej ustawą ochrony również podczas trwającego zatrudnienia.
18. Czy roszczenie o mobbing może się przedawnić?
Tak.
Zasadniczo roszczenia ze stosunku pracy podlegają regule przedawnienia określonej w art. 291 § 1 Kodeksu pracy, zgodnie z którą termin wynosi trzy lata od dnia wymagalności roszczenia.
Nie oznacza to jednak, że w każdej sprawie o mobbing trzyletni termin należy liczyć automatycznie od pierwszego niepożądanego zachowania.
Ustalenie początku biegu przedawnienia wymaga analizy charakteru dochodzonego świadczenia, momentu jego wymagalności i okoliczności konkretnego przypadku.
Nie należy również przyjmować, że wejście w życie nowelizacji automatycznie odnawia roszczenia już przedawnione.
Złożenie samej skargi do pracodawcy albo zawiadomienia do Państwowej Inspekcji Pracy nie jest równoznaczne z procesowym przerwaniem biegu przedawnienia.
Przed podjęciem działań należy zatem przeanalizować zarówno zasadność żądania, jak i terminy jego dochodzenia.
Najczęstsze pytania o nowe przepisy dotyczące mobbingu
Czy jeden wybuch agresji przełożonego może stanowić mobbing?
Co do zasady nie. Z art. 94³ § 3 k.p. wynika, że zachowania incydentalne nie są mobbingiem. Mogą jednak stanowić naruszenie innych praw pracownika, w szczególności jego godności i dóbr osobistych.
Czy nowe przepisy obejmują mobbing rozpoczęty w 2025 roku?
Tak, jeżeli zachowania stanowiące uporczywe nękanie rozpoczęły się wcześniej i trwały po wejściu nowelizacji w życie. Wynika to z art. 3 ustawy z 19 czerwca 2026 r.
Czy wystarczy, że pracownik uważa się za osobę mobbingowaną?
Nie. Konieczne jest ustalenie obiektywnych okoliczności pozwalających stwierdzić spełnienie przesłanek ustawowych.
Czy można żądać więcej niż 28 836 zł?
Tak. Jest to ustawowe minimum zadośćuczynienia wynikające z sześciokrotności minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w 2026 roku, a nie górna granica odpowiedzialności.
Czy bez zwolnienia lekarskiego można wygrać sprawę?
Tak. Nowe przepisy nie wymagają wykazania rozstroju zdrowia jako warunku zadośćuczynienia za mobbing. Nadal konieczne jest udowodnienie samego mobbingu.
Czy mobbing może pochodzić od współpracownika?
Tak. Nowe przepisy wyraźnie uwzględniają zachowania osób zajmujących równorzędne stanowiska, podwładnych i innych osób wykonujących pracę.
Czy pracodawca może zwolnić pracownika za zgłoszenie naruszenia?
Korzystanie z uprawnień wynikających z naruszenia prawa pracy nie może samo w sobie uzasadniać niekorzystnego traktowania ani rozwiązania stosunku pracy. Ochrona ma jednak ustawowo określone granice, w tym wyjątek dotyczący świadomie fałszywych zarzutów.
Czy pozew dotyczący mobbingu na 150 000 zł należy skierować do sądu rejonowego?
W sprawach objętych nowym art. 461 § 1¹ k.p.c. sąd rejonowy jest właściwy rzeczowo niezależnie od wartości przedmiotu sporu. Trzeba jednak uwzględnić reguły przejściowe dotyczące postępowań wszczętych przed 5 listopada 2026 r. oraz ustalić właściwość miejscową.
Czy osoby pracujące na umowach cywilnoprawnych mają taką samą ochronę?
Nie zawsze. Ustawowa konstrukcja mobbingu z art. 94³ k.p. odnosi się do pracownika. Osoba wykonująca pracę na innej podstawie może jednak być sprawcą mobbingu wobec pracownika. Osobom zatrudnionym poza stosunkiem pracy mogą też przysługiwać inne środki ochrony prawnej, zależnie od okoliczności.
Czy można dochodzić ochrony za nękanie, które nie spełnia definicji mobbingu?
Tak, w zależności od stanu faktycznego możliwe jest dochodzenie ochrony z tytułu naruszenia dóbr osobistych, zasady równego traktowania lub innych praw pracowniczych.
19. Nowelizacja nie oznacza automatycznej wygranej. Zmienia jednak podstawy odpowiedzialności
Zmiany wchodzące w życie 5 listopada 2026 r. istotnie modyfikują zasady ochrony pracownika.
Największe znaczenie mają uproszczenie definicji mobbingu, usunięcie odrębnego wymogu długotrwałości oraz możliwość dochodzenia zadośćuczynienia bez konieczności wykazania rozstroju zdrowia.
Ustawodawca wzmacnia również obowiązki pracodawcy, ochronę przed odwetem oraz przeciwdziałanie dyskryminacji.
Nie oznacza to jednak, że każdy spór pracowniczy będzie odtąd uznawany za mobbing ani że każde zgłoszenie będzie skutkowało przyznaniem kilkudziesięciu tysięcy złotych.
O wyniku konkretnej sprawy nadal rozstrzygają ustalone fakty, dowody, właściwa kwalifikacja prawna i ocena sądu.
Najważniejsza konsekwencja art. 3 ustawy nowelizującej jest jednoznaczna: pracownik nie traci możliwości skorzystania z nowych regulacji tylko dlatego, że uporczywe nękanie rozpoczęło się przed 5 listopada 2026 r., jeżeli trwało po wejściu nowelizacji w życie.
Dla pracodawców jest to sygnał, że obowiązek przeciwdziałania mobbingowi musi mieć rzeczywisty, a nie wyłącznie deklaratywny charakter.
Dla pracowników oznacza to konieczność odpowiednio wczesnego dokumentowania zdarzeń oraz świadomego korzystania z przysługujących środków prawnych.
Ignorantia iuris nocet – nieznajomość prawa szkodzi. W sprawach dotyczących mobbingu nieznajomość praw i obowiązków może prowadzić zarówno do utraty możliwości skutecznego dochodzenia roszczeń, jak i do poważnej odpowiedzialności pracodawcy.
Stan prawny: 5 listopada 2026 r.
📌Potrzebujesz pomocy prawnej? Skontaktuj się z nami
Każda sprawa prawna – nawet pozornie prosta – może kryć w sobie istotne ryzyka, o których łatwo zapomnieć bez specjalistycznej wiedzy. Przepisy często są niejednoznaczne, a ich interpretacja zależy od konkretnego stanu faktycznego, dotychczasowego orzecznictwa oraz przyjętej strategii procesowej.
Zanim podejmiesz jakiekolwiek kroki, warto skonsultować się z doświadczonym prawnikiem. Przeanalizujemy Twoją sytuację, wskażemy realne możliwości działania oraz pomożemy wybrać rozwiązanie najlepiej dopasowane do Twojego przypadku. Nasi eksperci z i Kancelarii Prawnej „Prawnik Warszawa” wielokrotnie wspierali osoby, które uważały, że znajdują się w sytuacji bez wyjścia.
📞 665-444-245
📧 kontakt@prawnikwaw.com
Nie odkładaj decyzji na później – napisz lub zadzwoń już dziś. Pierwszym krokiem do rozwiązania problemu prawnego jest rozmowa z prawnikiem, który rzetelnie oceni Twoją sprawę.
Porady prawne mogą być udzielane online na terenie całej Polski, w tym na terenie Warszawy, Warszawy Praga-Południe, Koszalina, Mielna i Kołobrzegu.
🔹 Publikacja została przygotowana na podstawie aktualnego stanu prawnego i orzecznictwa przez ekspertów z Kancelarii Prawnej „Prawnik Warszawa”. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości zalecamy indywidualną konsultację z prawnikiem.
