Opublikowana w sierpniu 2026 r. reanaliza duńskiego badania obejmującego ponad 1,2 mln dzieci zakwestionowała kategoryczny wniosek, zgodnie z którym większa ekspozycja na glin zawarty w szczepionkach nie wiąże się z podwyższonym ryzykiem zaburzeń neurorozwojowych. Autorzy reanalizy wskazali m.in. na blisko 10 dodatkowych diagnoz zaburzeń neurorozwojowych na każde 10 000 dzieci w grupie o wyższej skumulowanej ekspozycji. Wyniki te nie stanowią jeszcze dowodu związku przyczynowego, ale uzasadniają zadawanie pytań, domaganie się pełnej informacji medycznej i szczególnie staranne prowadzenie postępowań dotyczących przymusu szczepień. Kancelaria Prawna Prawnik Warszawa oferuje rodzicom pomoc na każdym etapie takich spraw – od pierwszego wezwania Sanepidu po grzywnę, egzekucję i postępowanie przed sądem administracyjnym.

Badanie ponad 1,2 mln dzieci miało zakończyć dyskusję

W 2025 r. na łamach „Annals of Internal Medicine” ukazała się praca Niklasa Worma Anderssona i współautorów zatytułowana Aluminum-Adsorbed Vaccines and Chronic Diseases in Childhood: A Nationwide Cohort Study.

Badanie obejmowało 1 224 176 dzieci urodzonych w Danii w latach 1997–2018. Autorzy analizowali skumulowaną ilość glinu otrzymanego w szczepionkach do ukończenia drugiego roku życia oraz późniejsze występowanie 50 chorób przewlekłych, w tym chorób autoimmunologicznych, atopowych, alergicznych i zaburzeń neurorozwojowych.

W głównej analizie współczynniki ryzyka przypadające na każdy dodatkowy 1 mg glinu wynosiły:

0,98 dla chorób autoimmunologicznych;
0,99 dla chorób atopowych i alergicznych;
0,93 dla zaburzeń neurorozwojowych.

Autorzy stwierdzili, że badanie nie dostarczyło dowodów na zwiększone ryzyko chorób przewlekłych związane z ekspozycją na glin zawarty w szczepionkach. Wniosek ten został następnie przedstawiony w mediach jako potwierdzenie, że glin stosowany jako adiuwant nie ma związku z autyzmem ani innymi analizowanymi zaburzeniami.

Tego rodzaju kategoryczny przekaz wymaga jednak konfrontacji ze szczegółowymi wynikami opublikowanych analiz.

Nowa reanaliza podważa kategoryczne wnioski

W sierpniu 2026 r. w „Integrative Medicine: A Clinician’s Journal” opublikowano artykuł Karla Jablonowskiego i Briana Hookera zatytułowany Neurodevelopmental Disorder Associated with Aluminum-Adsorbed Vaccines: Reanalysis of Data from a Danish Nationwide Cohort Study.

Autorzy przeanalizowali wyniki i dane liczbowe przedstawione w duńskiej publikacji. Szczególną uwagę zwrócili na porównanie:

dzieci, które do ukończenia drugiego roku życia otrzymały powyżej 1,5 mg do 3 mg glinu;
dzieci, które otrzymały powyżej 3 mg do 4,5 mg glinu.

Według reanalizy w grupie o wyższej skumulowanej ekspozycji stwierdzono:

9,73 dodatkowego przypadku zaburzeń neurorozwojowych na 10 000 dzieci;
3,74 dodatkowego przypadku innych całościowych zaburzeń rozwoju na 10 000 dzieci;
4,49 dodatkowego przypadku autyzmu dziecięcego na 10 000 dzieci;
8,68 dodatkowego przypadku w zbiorczej kategorii zaburzeń ze spektrum autyzmu na 10 000 dzieci.

Przedziały ufności podane dla tych wyników nie obejmowały wartości zerowej, co oznacza, że w ramach zastosowanego modelu zależności były statystycznie istotne.

Autorzy reanalizy wskazali również wynik dotyczący zespołu Aspergera w grupie dzieci urodzonych w latach 2007–2018. Skorygowany współczynnik ryzyka wynosił w tej grupie 1,67, przy przedziale ufności od 1,01 do 2,77, na każdy dodatkowy 1 mg glinu otrzymanego w szczepionkach.

Jablonowski i Hooker uznali, że wniosek o braku dowodów na szkodę nie odpowiada wszystkim wynikom analiz i opowiedzieli się za wycofaniem pracy Anderssona i współautorów.

Czy reanaliza dowodzi, że glin powoduje autyzm?

Reanaliza dostarcza informacji, których nie należy pomijać, ale wymaga ostrożnej interpretacji. Wykazanie zależności statystycznej nie jest automatycznie równoznaczne z udowodnieniem związku przyczynowego.

Badanie miało charakter obserwacyjny. Dzieci nie były losowo przydzielane do grup otrzymujących różne ilości glinu. Poziom ekspozycji zależał m.in. od rocznika urodzenia, obowiązującego w danym czasie programu szczepień oraz rodzaju stosowanych preparatów.

Na częstość diagnoz mogły wpływać również:

zmieniające się kryteria rozpoznawania autyzmu i ADHD;
różnice w długości obserwacji poszczególnych roczników;
dostępność diagnostyki neurorozwojowej;
liczba kontaktów dziecka z systemem ochrony zdrowia;
status społeczny i ekonomiczny rodziny;
inne niewystarczająco uwzględnione czynniki zdrowotne.

Nie można zatem twierdzić, że każde z dodatkowych 9,73 rozpoznania na 10 000 dzieci zostało spowodowane przez glin. Można natomiast zasadnie stwierdzić, że przedstawiony sygnał wymaga dalszych, niezależnych badań i nie pozwala traktować dyskusji o bezpieczeństwie adiuwantów glinowych jako definitywnie zakończonej.

Brak ostatecznego dowodu związku przyczynowego nie oznacza, że rodzice mają być pozbawieni prawa do pytań, dokumentacji, indywidualnej kwalifikacji dziecka i pełnej informacji o konkretnym produkcie leczniczym.

Rodzic ma prawo do pełnej informacji przed szczepieniem

Zgodnie z art. 9 ust. 1 i 2 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta pacjent albo jego przedstawiciel ustawowy ma prawo do przystępnej informacji dotyczącej:

stanu zdrowia;
rozpoznania;
proponowanych i możliwych metod diagnostycznych oraz leczniczych;
dających się przewidzieć następstw zastosowania albo zaniechania określonego świadczenia;
wyników leczenia i rokowania.

Na podstawie art. 16 tej ustawy pacjent ma prawo wyrazić zgodę na określone świadczenie zdrowotne albo odmówić zgody po uzyskaniu wymaganych informacji, z uwzględnieniem regulacji szczególnych dotyczących szczepień obowiązkowych.

Obowiązek szczepień nie znosi prawa rodzica do uzyskania informacji o:

nazwie i producencie preparatu;
składzie szczepionki;
ilości adiuwantu glinowego;
treści Charakterystyki Produktu Leczniczego;
zarejestrowanych działaniach niepożądanych;
przeciwwskazaniach i środkach ostrożności;
możliwości zastosowania innego dostępnego preparatu;
zasadności podania określonej dawki w konkretnym wieku dziecka;
skutkach zdrowotnych zastosowania kilku preparatów podczas jednej wizyty.

Lekarz powinien odnosić się do sytuacji konkretnego dziecka. Ogólne powołanie się na kalendarz szczepień nie zastępuje indywidualnej oceny lekarskiej.

Badanie kwalifikacyjne nie może być formalnością

Zgodnie z art. 17 ust. 2 i 3 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego musi zostać poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym służącym wykluczeniu przeciwwskazań.

Szczepienia nie można przeprowadzić, jeżeli od badania kwalifikacyjnego upłynęły ponad 24 godziny. Po badaniu lekarz wydaje zaświadczenie zawierające datę i godzinę jego przeprowadzenia.

Rodzic powinien przedstawić lekarzowi wszystkie istotne informacje o zdrowiu dziecka, w szczególności dotyczące:

wcześniejszych reakcji po podaniu preparatów;
alergii i chorób przewlekłych;
zaburzeń immunologicznych;
chorób neurologicznych;
aktualnie stosowanych leków;
niepokojących objawów występujących przed wizytą;
wyników badań i konsultacji specjalistycznych.

Jeżeli istnieją wątpliwości medyczne, powinny zostać odnotowane w dokumentacji. Rodzic ma prawo wystąpić o udostępnienie dokumentacji medycznej oraz o sprostowanie wpisu, który nie odpowiada rzeczywistemu przebiegowi wizyty.

Grzywna za brak szczepienia nie jest karą karną

W sprawach dotyczących niewykonania obowiązku szczepienia organy stosują przede wszystkim grzywnę w celu przymuszenia. Jest to środek egzekucji administracyjnej obowiązku o charakterze niepieniężnym, a nie grzywna wymierzona przez sąd karny.

Podstawę stanowią art. 119–126 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z aktualnym art. 121 § 1 i 2 grzywna może być nakładana wielokrotnie, a każda grzywna nakładana na osobę fizyczną może wynosić do 10 000 zł.

Nie oznacza to jednak, że każde postanowienie wojewody jest zgodne z prawem. Organ musi wykazać m.in.:

istnienie i wymagalność konkretnego obowiązku;
prawidłowe określenie rodzaju szczepienia i dawki;
prawidłowe wskazanie osoby zobowiązanej;
uprzednie doręczenie wymaganego upomnienia;
prawidłowość tytułu wykonawczego;
właściwość organu;
celowość i proporcjonalność zastosowanego środka;
prawidłowe uwzględnienie wieku i stanu zdrowia dziecka;
możliwość wykonania obowiązku w dacie prowadzenia egzekucji.

Zasada nulla executio sine obligatione oznacza, że egzekucja nie może być prowadzona bez istniejącego, skonkretyzowanego i wymagalnego obowiązku.

Jak rodzic może zaskarżyć grzywnę?

Na podstawie art. 122 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji rodzicom przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny.

Niezależnie od tego art. 33 ustawy przewiduje zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Ich podstawą może być w szczególności:

nieistnienie obowiązku;
określenie obowiązku niezgodnie z przepisami;
błąd co do osoby zobowiązanej;
brak wymaganego upomnienia;
wygaśnięcie obowiązku;
brak wymagalności obowiązku;
niespełnienie wymogów formalnych tytułu wykonawczego.

Zarzut wniesiony nie później niż w terminie 7 dni od doręczenia odpisu tytułu wykonawczego co do zasady zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w jego przedmiocie.

W zależności od etapu sprawy możliwe jest również:

złożenie wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnych;
wniesienie zażalenia;
żądanie umorzenia postępowania;
wniesienie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego;
złożenie skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego;
wystąpienie do Rzecznika Praw Pacjenta;
kwestionowanie nieprawidłowości w dokumentacji medycznej.

Terminy w tych sprawach są krótkie. Nie należy odkładać analizy pisma otrzymanego od Sanepidu, wojewody albo organu egzekucyjnego.

Co wynika z orzecznictwa?

W wyroku z 9 maja 2023 r., Trybunał Konstytucyjny zakwestionował określanie terminu wymagalności i liczby dawek poszczególnych szczepień wyłącznie w Programie Szczepień Ochronnych ogłaszanym w formie komunikatu, a nie w rozporządzeniu właściwego ministra.

Wyrok nie zniósł ogólnego obowiązku szczepień. Potwierdził jednak, że ingerencja w sferę życia prywatnego i rodzinnego musi posiadać prawidłową, konstytucyjną podstawę prawną. Clara non sunt interpretanda – obowiązek podlegający egzekucji powinien wynikać z przepisów w sposób jasny i niewymagający konstruowania jego podstawowych elementów na niekorzyść obywatela.

Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku Wielkiej Izby z 8 kwietnia 2021 r., Vavřička i inni przeciwko Republice Czeskiej, skarga nr 47621/13 i pięć innych skarg, uznał, że czeski model obowiązkowych szczepień mieścił się w granicach swobody państwa i nie naruszał art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Orzeczenie to nie oznacza jednak, że każdy akt przymusu albo każda grzywna jest automatycznie zgodna z Konwencją. ETPC podkreślał znaczenie proporcjonalności, bezpieczeństwa preparatów, indywidualnych przeciwwskazań, dostępności środków ochrony prawnej oraz braku przymusowego wykonywania szczepienia siłą.

Każda polska sprawa musi być oceniana indywidualnie, na podstawie jej dokumentów, stanu zdrowia dziecka i prawidłowości czynności organów.

Kancelaria Prawna Prawnik Warszawa pomaga rodzicom

Kancelaria Prawna Prawnik Warszawa od ponad 10 lat zajmuje się reprezentowaniem rodziców w postępowaniach dotyczących obowiązku szczepień ochronnych dzieci. Pomoc jest świadczona na terenie całej Polski, również w formie konsultacji i obsługi zdalnej.

Kancelaria oferuje wsparcie, gdy rodzice:

otrzymali wezwanie Sanepidu do zaszczepienia dziecka lub złożenia wyjaśnień;
otrzymali upomnienie przed wszczęciem egzekucji;
otrzymali tytuł wykonawczy;
otrzymali postanowienie wojewody o nałożeniu grzywny;
mają nakładane kolejne grzywny w celu przymuszenia;
posiadają zajęty rachunek bankowy;
prowadzą postępowanie przed WSA albo NSA;
chcą uzyskać i przeanalizować dokumentację medyczną dziecka;
potrzebują pomocy przed wizytą kwalifikacyjną;
chcą zakwestionować nieprawidłowe wpisy w dokumentacji.

Zakres pomocy obejmuje w szczególności:

analizę aktualnej sytuacji prawnej i medycznej dziecka;
sprawdzenie, czy obowiązek został prawidłowo skonkretyzowany;
ocenę wymagalności szczepienia z uwzględnieniem wieku dziecka;
analizę upomnienia, tytułu wykonawczego i postanowienia o grzywnie;
przygotowanie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym;
sporządzenie zażalenia na grzywnę;
przygotowanie wniosku o wstrzymanie lub umorzenie egzekucji;
sporządzenie skargi do WSA i skargi kasacyjnej do NSA;
reprezentację przed Sanepidem, wojewodą i sądami administracyjnymi;
pomoc w uzyskaniu dokumentacji medycznej i Charakterystyki Produktu Leczniczego;
przygotowanie pisma do podmiotu leczniczego albo Rzecznika Praw Pacjenta;
opracowanie indywidualnej strategii ochrony praw rodziny.

Każda sprawa jest analizowana osobno. Skuteczna obrona nie polega na powielaniu jednego wzoru pisma, lecz na ustaleniu, czy konkretny obowiązek był wymagalny, czy prawidłowo przeprowadzono procedurę oraz czy organ dysponuje podstawą do zastosowania określonego środka przymusu.

Otrzymałeś wezwanie lub grzywnę? Nie czekaj

Jeżeli otrzymali Państwo pismo od Sanepidu, wojewody albo organu egzekucyjnego, należy jak najszybciej przesłać do Kancelarii:

wszystkie otrzymane wezwania i upomnienia;
tytuł wykonawczy;
postanowienie o nałożeniu grzywny;
dowody doręczenia dokumentów;
książeczkę szczepień lub kartę uodpornienia;
dokumentację medyczną dziecka;
wcześniejszą korespondencję z placówką medyczną;
informację o aktualnym wieku i stanie zdrowia dziecka.

Kancelaria Prawna Prawnik Warszawa

ul. Nowy Świat 33
00-029 Warszawa
tel. +48 665 444 245
e-mail: kontakt@prawnikwaw.com

Szczegółowa oferta: Pomoc prawna w sprawach grzywien za brak szczepienia dzieci

Linki do publikacji i źródeł

📌Potrzebujesz pomocy prawnej? Skontaktuj się z nami

Każda sprawa prawna – nawet pozornie prosta – może kryć w sobie istotne ryzyka, o których łatwo zapomnieć bez specjalistycznej wiedzy. Przepisy często są niejednoznaczne, a ich interpretacja zależy od konkretnego stanu faktycznego, dotychczasowego orzecznictwa oraz przyjętej strategii procesowej.

Zanim podejmiesz jakiekolwiek kroki, warto skonsultować się z doświadczonym prawnikiem. Przeanalizujemy Twoją sytuację, wskażemy realne możliwości działania oraz pomożemy wybrać rozwiązanie najlepiej dopasowane do Twojego przypadku. Nasi eksperci z i Kancelarii Prawnej „Prawnik Warszawa” wielokrotnie wspierali osoby, które uważały, że znajdują się w sytuacji bez wyjścia.

📞 665-444-245
📧 kontakt@prawnikwaw.com

Nie odkładaj decyzji na później – napisz lub zadzwoń już dziś. Pierwszym krokiem do rozwiązania problemu prawnego jest rozmowa z prawnikiem, który rzetelnie oceni Twoją sprawę.

Porady prawne mogą być udzielane online na terenie całej Polski, w tym na terenie Warszawy, Warszawy Praga-Południe, Koszalina, Mielna i Kołobrzegu.

🔹 Publikacja została przygotowana na podstawie aktualnego stanu prawnego i orzecznictwa przez ekspertów z Kancelarii Prawnej „Prawnik Warszawa”. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości zalecamy indywidualną konsultację z prawnikiem.

Glin w szczepionkach a autyzm. Nowe dane i prawa rodziców