Niewypłacalny przedsiębiorca zawsze może ogłosić swoją upadłość. W pewnym wypadkach wówczas, gdy prowadził swój biznes – będąc osobą fizyczną – bez wpisu do odpowiedniego rejestru. Choć wówczas trzeba liczyć się z pewnymi problemami. O czym warto pamiętać?
Zasadą jest, że każdy, kto podejmuje działalność gospodarczą musi się zarejestrować. W zależności od sytuacji formalności te należy dopełnić w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej – dedykowanej osobom fizycznym – lub w Krajowym Rejestrze Sądowym, z którego korzystają przede wszystkim osoby prawne i jednostki organizacyjne posiadające jedynie zdolność prawną. Jednak w pewnych wypadkach ustawodawca zezwala na prowadzenie biznesu bez rejestracji w formie tzw. działalności nieewidencjonowanej. Poza tym w polskich realiach istnieje możliwość ogłoszenia upadłości właściwie każdego przedsiębiorcy. Choć pewnym problemem jest odpowiedź na pytanie, czy z upadłości mogą skorzystać te osoby fizyczne, które prowadzą swoją działalność bez wpisu do właściwego rejestru.
Kto nie musi rejestrować działalności?
Zgodnie z art. 2 ust. 1 Prawa przedsiębiorców – który określa definicję tzw. działalności nieewidencjonowanej – nie stanowi działalności gospodarczej działalność wykonywana przez osobę fizyczną:
- której przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym miesiącu 50 proc. kwoty minimalnego wynagrodzenia (w sensie ustawy o minimalnym wynagrodzeniu, a więc chodzi tu o „najniższą krajową);
- która w okresie ostatnich 60 miesięcy nie wykonywała działalności gospodarczej.
Trzeba pamiętać, że aby móc prowadzić działalność nieewidencjonowaną – a więc bez dokonywania wpisu do jakiegokolwiek rejestru – obydwa te warunki muszą zostać spełnione łącznie. Oznacza to, że nawet wówczas, gdy miesięczny przychód z działalności nie przekracza poziomu 50 proc., ale osoba fizyczna prowadziła w okresie 60 miesięcy „normalną” działalność gospodarczą – i odwrotnie – nie może skorzystać z omawianego tu mechanizmu. Przy czym nie ma przeszkód, aby nawet wówczas, gdy obydwa te warunki są spełnione łącznie zarejestrować swoją działalność w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.
Upadłość przedsiębiorcy działającego bez rejestracji
Z praktycznego punktu widzenia zarówno prowadzenie nieewidencjonowanej działalności gospodarczej, jak i wykonywanie jej bez rejestracji pomimo istnienia takiego obowiązku otwiera problem możliwości ogłoszenia upadłości takiej osoby fizycznej. Otóż, co do zasady, zdolność upadłościową – a więc możliwość ogłoszenia upadłości – posiadają przede wszystkim te osoby fizyczne i inne podmioty prawa, które posiadają status przedsiębiorcy, zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego. Według zaś tego kodeksu przedsiębiorcą jest ten, kto prowadzi we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową (art. 43(1)). Nie ma tu znaczenia fakt dopełnienia formalności związanych z prowadzeniem własnego biznesu. To z kolei oznacza, że przedsiębiorcą jest także ten, kto wykonuje we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową w sposób nielegalny.
Idąc tym tropem rozumowania ustawodawca – pod pewnymi warunkami – zezwolił na ogłoszenie upadłości osoby fizycznej, która prowadziła działalność gospodarczą bez rejestracji. Jednak wniosek o ogłoszenie upadłości może złożyć tylko wierzyciel, stąd sam przedsiębiorca w omawianym tu przypadku nie może wnioskować o ogłoszenie swojej upadłości. Poza tym wierzyciel musi zmieścić się w terminie na złożenie wniosku upadłościowego. Wynosi on pięć lat, licząc od dnia, w którym osoba fizyczna zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Samo zaś postępowanie upadłościowe – o ile wniosek wierzyciela zostanie uwzględniony – toczy się w trybie upadłości konsumenckiej (art. 9 Prawa upadłościowego).
Co z działalnością nieewidencjonowaną?
Mechanizm ten dotyczy tych osób fizycznych, które miały obowiązek zarejestrować swój biznes, ale nie uczyniły tego. Co zaś z tymi, którzy prowadzą działalność nieewidencjonowaną, na podstawie Prawa przedsiębiorców? Niestety ustawodawca nie odpowiedział jednoznacznie na to pytanie. Z uzasadnienia do projektu Prawa przedsiębiorców – które oczywiście nie ma takiego samego znaczenia, jak przepisy tej ustawy, a może służyć co najwyżej, jako pomoc w ich wykładni – wynika, że prawodawca wyszedł z założenia, iż prowadzenie działalności nieewidencjonowanej nie stoi na przeszkodzie uznania danej osoby za przedsiębiorcę w sensie przepisów kodeksu cywilnego. To zaś – jak wiadomo – umożliwia ogłoszenie upadłości.
Skoro zaś możliwość ogłoszenia upadłości nie została wprost zamknięta dla osób fizycznych prowadzących działalność nieewidencjonowaną, to należy uznać, iż mogą one skorzystać z upadłości. Jednak nie oznacza to, że przeciwny pogląd jest zupełnie błędny czy nieuzasadniony. Wręcz przeciwnie, a co za tym idzie odpowiedź czy osoba fizyczna prowadzącą taką działalność może skorzystać z upadłości zależy od analizy konkretnego stanu faktycznego.
📌Potrzebujesz pomocy prawnej? Skontaktuj się z nami
Każda sprawa prawna – nawet pozornie prosta – może kryć w sobie istotne ryzyka, o których łatwo zapomnieć bez specjalistycznej wiedzy. Przepisy często są niejednoznaczne, a ich interpretacja zależy od konkretnego stanu faktycznego, dotychczasowego orzecznictwa oraz przyjętej strategii procesowej.
Zanim podejmiesz jakiekolwiek kroki, warto skonsultować się z doświadczonym prawnikiem. Przeanalizujemy Twoją sytuację, wskażemy realne możliwości działania oraz pomożemy wybrać rozwiązanie najlepiej dopasowane do Twojego przypadku. Nasi eksperci z i Kancelarii Prawnej „Prawnik Warszawa” wielokrotnie wspierali osoby, które uważały, że znajdują się w sytuacji bez wyjścia.
📞 665-444-245
📧 kontakt@prawnikwaw.com
Nie odkładaj decyzji na później – napisz lub zadzwoń już dziś. Pierwszym krokiem do rozwiązania problemu prawnego jest rozmowa z prawnikiem, który rzetelnie oceni Twoją sprawę.
🔹 Publikacja została przygotowana na podstawie aktualnego stanu prawnego i orzecznictwa przez ekspertów z Kancelarii Prawnej „Prawnik Warszawa”. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości zalecamy indywidualną konsultację z prawnikiem.
Podstawa prawna:
- art. 43(1) ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 1360 ze zm.)
- art. 9 ustawy z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 162 ze zm.)
- ustawa z 23 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 1520 ze zm.)