Rodzic, któremu wojewoda doręczył postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązkowego szczepienia dziecka, może wnieść zażalenie do Ministra Zdrowia. Termin wynosi zasadniczo tylko 7 dni od doręczenia postanowienia. Zażalenia nie wysyła się jednak bezpośrednio do Ministerstwa Zdrowia – należy je wnieść za pośrednictwem wojewody, który wydał zaskarżone postanowienie.

Trzeba również pamiętać, że samo wniesienie zażalenia nie wstrzymuje automatycznie wykonania grzywny. W piśmie powinien więc znaleźć się odrębny, należycie uzasadniony wniosek o wstrzymanie wykonania postanowienia. Równolegle konieczne może być wniesienie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, ponieważ zażalenie i zarzuty służą kwestionowaniu różnych elementów postępowania.

Kto nakłada grzywnę, a kto rozpoznaje zażalenie?

Grzywna za niewykonanie obowiązkowego szczepienia dziecka nie jest mandatem karnym ani karą wymierzaną bezpośrednio przez przychodnię. Jest środkiem egzekucyjnym stosowanym w postępowaniu administracyjnym w celu doprowadzenia do wykonania obowiązku niepieniężnego.

Organem egzekucyjnym w zakresie obowiązków o charakterze niepieniężnym jest co do zasady wojewoda. To wojewoda wydaje postanowienie o nałożeniu grzywny i doręcza rodzicowi zarówno to postanowienie, jak i odpis tytułu wykonawczego. Zgodnie z art. 122 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny.

Organem wyższego stopnia w stosunku do wojewody jest właściwy rzeczowo minister. Ponieważ egzekwowany obowiązek dotyczy ochrony zdrowia i obowiązkowych szczepień, zażalenie rozpoznaje Minister Zdrowia. Wynika to z art. 23 ustawy egzekucyjnej w związku z art. 17 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Prawidłowe oznaczenie adresata powinno zatem wyglądać następująco:

Do Ministra Zdrowia
za pośrednictwem Wojewody …

Zażalenie składa się w urzędzie wojewódzkim, który wydał postanowienie. Nie należy wysyłać go bezpośrednio do Ministerstwa Zdrowia, ponieważ może to opóźnić przekazanie pisma i stworzyć spór dotyczący dochowania terminu.

Ile czasu jest na wniesienie zażalenia?

Termin na wniesienie zażalenia wynosi 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Przy obliczaniu terminu nie uwzględnia się dnia, w którym nastąpiło doręczenie. Jeżeli ostatni dzień przypada w sobotę albo dzień ustawowo wolny od pracy, termin upływa następnego dnia roboczego.

Przykład: postanowienie odebrano w poniedziałek. Pierwszym dniem terminu jest wtorek, a termin upływa w kolejny poniedziałek. Jeżeli ten poniedziałek jest dniem ustawowo wolnym od pracy, pismo można skutecznie złożyć następnego dnia roboczego.

Termin będzie zachowany między innymi wtedy, gdy przed jego upływem zażalenie:

zostanie złożone w kancelarii właściwego urzędu wojewódzkiego;
zostanie nadane w placówce operatora wyznaczonego;
zostanie skutecznie przesłane na adres do doręczeń elektronicznych organu, a nadawca otrzyma wymagany dowód otrzymania.

Należy zachować kopertę, potwierdzenie odbioru postanowienia, dowód nadania oraz kompletną kopię zażalenia wraz z załącznikami.

Co zrobić, gdy termin 7 dni został przekroczony?

Jeżeli termin został przekroczony bez winy rodzica, można złożyć wniosek o jego przywrócenie. Trzeba uprawdopodobnić, że uchybienie nastąpiło z przyczyn niezależnych od zobowiązanego, na przykład wskutek nagłej hospitalizacji lub innej obiektywnej przeszkody.

Wniosek o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia. Jednocześnie trzeba dokonać spóźnionej czynności, czyli dołączyć kompletne zażalenie na postanowienie o grzywnie. Sam wniosek o przywrócenie terminu, bez zażalenia, nie będzie wystarczający.

Zażalenie nie jest tym samym co zarzuty egzekucyjne

To jedna z najważniejszych kwestii procesowych. Rodzice często składają tylko jedno ogólne „odwołanie”, podczas gdy przepisy przewidują dwa odrębne środki prawne.

Zażalenie na postanowienie o grzywnie

Zażalenie jest skierowane przeciwko postanowieniu wojewody o zastosowaniu konkretnego środka egzekucyjnego. Można w nim kwestionować między innymi:

brak podstaw do nałożenia grzywny;
niewspółmierną wysokość grzywny;
brak indywidualnego uzasadnienia jej wysokości;
pominięcie okoliczności medycznych;
niezbadanie wymagalności konkretnych szczepień;
naruszenie zasad proporcjonalności;
brak wyjaśnienia, dlaczego zastosowanie grzywny było konieczne.

Zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej

Zarzuty służą natomiast kwestionowaniu egzekucji prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego. Mogą dotyczyć w szczególności:

nieistnienia obowiązku;
wykonania obowiązku;
błędnego określenia jego treści;
wygaśnięcia obowiązku;
braku jego wymagalności;
skierowania egzekucji przeciwko niewłaściwej osobie;
braku prawidłowego wcześniejszego upomnienia.

Zarzuty wnosi się do wierzyciela za pośrednictwem organu egzekucyjnego. Jeżeli zostaną wniesione nie później niż w terminie 7 dni od doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, powodują zawieszenie postępowania egzekucyjnego w całości albo w odpowiedniej części do czasu ostatecznego rozpoznania zarzutów.

W wielu sprawach dotyczących szczepień prawidłowa obrona wymaga zatem jednoczesnego przygotowania:

zażalenia do Ministra Zdrowia;
zarzutów dotyczących egzekucji;
wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia;
odpowiednich wniosków dowodowych.

Co powinno zawierać zażalenie do Ministra Zdrowia?

Zażalenie powinno zostać przygotowane jak profesjonalne pismo procesowe. Należy w nim wskazać:

Ministra Zdrowia jako organ rozpoznający;
wojewodę, za którego pośrednictwem jest składane;
dane rodzica lub rodziców;
dane dziecka;
numer sprawy;
datę i numer zaskarżonego postanowienia;
informację, czy postanowienie jest zaskarżane w całości, czy w części;
dokładnie sformułowane wnioski;
zarzuty naruszenia prawa;
uzasadnienie faktyczne i prawne;
wnioski dowodowe;
wykaz załączników;
podpis składającego.

W petitum można domagać się przede wszystkim:

uchylenia postanowienia o nałożeniu grzywny w całości;
umorzenia postępowania dotyczącego zastosowania tego środka;
ewentualnie uchylenia postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania;
wstrzymania wykonania postanowienia do czasu ostatecznego zakończenia postępowania zażaleniowego.

Zakres żądań musi zostać dostosowany do treści konkretnego postanowienia oraz aktualnego etapu egzekucji.

Najważniejszy zarzut: brak zbadania wymagalności szczepień

Organ nie może ograniczyć się do stwierdzenia, że w przeszłości nie wykonano określonych szczepień. Powinien zbadać, czy konkretne szczepienie i konkretna dawka są nadal wymagalne w odniesieniu do aktualnego wieku dziecka oraz schematu określonego w obowiązującym rozporządzeniu.

W przekazanym materiale szczególne znaczenie ma wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 lutego 2025 r. Sąd wskazał, że organ powinien przeanalizować wymagalność poszczególnych szczepień wymienionych w tytule wykonawczym w świetle aktualnego schematu obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży.

Sąd zwrócił uwagę, że przepisy określają:

wiek, w którym powstaje obowiązek danego szczepienia;
termin wykonania konkretnej dawki;
liczbę dawek;
przedziały wiekowe przewidziane dla dawek podstawowych i przypominających.

Minister Zdrowia, rozpoznając zażalenie, powinien więc zbadać, czy poszczególne szczepienia wskazane w tytule wykonawczym mogą być nadal wykonane, w szczególności z uwzględnieniem terminów podania kolejnych dawek.

Nie należy automatycznie twierdzić, że każde opóźnione szczepienie „przedawniło się”. Konieczna jest analiza każdej dawki osobno. Brak takiej analizy może jednak oznaczać, że organ nie wykazał aktualnej wymagalności obowiązku, a tym samym nie wykazał podstaw do zastosowania grzywny.

Art. 17 ust. 2 – organ nie może pomijać kwalifikacji lekarskiej

Zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi:

„Wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego”.

Badanie kwalifikacyjne nie jest formalnością. Jego ustawowym celem jest wykluczenie przeciwwskazań. Aktualne przepisy nadal wymagają poprzedzenia obowiązkowego szczepienia takim badaniem, a szczegółowy schemat szczepień wynika z rozporządzenia Ministra Zdrowia.

W zażaleniu może mieć znaczenie wykazanie, że rodzic:

nie odmówił definitywnie wykonania szczepienia;
stawił się z dzieckiem na badanie;
przedstawił dokumentację medyczną;
zgłaszał konkretne problemy zdrowotne;
domagał się rzeczywistego wykluczenia przeciwwskazań;
wnosił o konsultację specjalistyczną;
kwestionował niezgodny z rzeczywistością wpis o „odmowie szczepienia”.

Nie można stosować art. 17 wybiórczo. Skoro organ powołuje się na ust. 1 ustanawiający obowiązek szczepienia, musi również respektować ust. 2 określający ustawowy warunek jego wykonania.

Brak odmowy a brak prawidłowej kwalifikacji

W praktyce istotne jest rozróżnienie pomiędzy:

bezwarunkową odmową szczepienia;
niestawieniem się mimo prawidłowych wezwań;
gotowością do wykonania szczepienia po przeprowadzeniu prawidłowej kwalifikacji;
czasową niemożnością wykonania szczepienia;
koniecznością uzyskania konsultacji specjalistycznej;
sporem dotyczącym tego, które dawki są nadal wymagalne.

Jeżeli w dokumentacji przychodni wpisano „rodzic odmówił”, mimo że rodzic zgłaszał gotowość do wykonania świadczenia po wykluczeniu przeciwwskazań, należy przedstawić dowody obalające taki wpis. Mogą to być pisma składane w przychodni, potwierdzenia ich doręczenia, wnioski o sprostowanie dokumentacji, skierowania, wyniki badań i dokumentacja specjalistyczna.

W sprawach tego rodzaju podstawowe znaczenie ma zasada verba volant, scripta manent – słowa ulatują, pismo pozostaje. Kancelaria wskazuje, że prawidłowa strategia dowodowa powinna dokumentować rzeczywiste stanowisko rodzica, przebieg kwalifikacji, żądania dotyczące dokumentacji oraz aktualną wymagalność konkretnych szczepień.

Czy można podważyć wysokość grzywny?

Tak. Wojewoda nie powinien ustalać wysokości grzywny automatycznie, wyłącznie na podstawie stosowanej w urzędzie tabeli lub praktyki.

Ustawa nakazuje stosowanie środków prowadzących do wykonania obowiązku, a spośród kilku dostępnych – środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanego. Stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, jeżeli obowiązek został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy.

W zażaleniu można więc podnieść:

brak indywidualnej analizy sytuacji;
nieuwzględnienie wcześniejszej współpracy rodzica;
pominięcie stanu zdrowia dziecka;
nieuwzględnienie sytuacji materialnej rodziny;
brak wyjaśnienia, dlaczego niższa kwota byłaby nieskuteczna;
represyjny, zamiast przymuszającego, charakter zastosowanego środka.

Grzywna ma służyć wykonaniu obowiązku, a nie odpłacie za zachowanie rodzica z przeszłości. Jeżeli wykonanie określonej w tytule dawki nie jest już możliwe albo obowiązek stał się bezprzedmiotowy, dalsze stosowanie środka przymusu traci ustawowy cel.

Zażalenie nie wstrzymuje grzywny automatycznie

Wniesienie zażalenia nie wstrzymuje wykonania postanowienia. Organ, który wydał postanowienie, może jednak wstrzymać jego wykonanie, jeżeli uzna to za uzasadnione.

Dlatego zażalenie powinno zawierać odrębny wniosek:

„Wnoszę o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia do czasu ostatecznego zakończenia postępowania zażaleniowego”.

Wniosek należy uzasadnić. Można wskazać między innymi:

poważne wątpliwości dotyczące wymagalności obowiązku;
wadliwość tytułu wykonawczego;
brak prawidłowej kwalifikacji;
potrzebę uzupełnienia materiału dowodowego;
ryzyko wszczęcia egzekucji pieniężnej;
możliwość nałożenia kolejnych grzywien;
trudne do odwrócenia skutki finansowe dla rodziny.

Jakie dokumenty dołączyć?

Do zażalenia warto załączyć:

kopię postanowienia wojewody;
odpis tytułu wykonawczego;
upomnienie;
dowód doręczenia upomnienia;
kopertę lub potwierdzenie doręczenia postanowienia;
kartę uodpornienia;
książeczkę zdrowia dziecka;
dokumentację badań kwalifikacyjnych;
zaświadczenia o odroczeniu;
skierowania do specjalistów;
wyniki badań;
pisma złożone w przychodni;
wnioski o sprostowanie dokumentacji;
korespondencję z Sanepidem;
dowody aktualnego wieku dziecka i wykonanych szczepień.

Nie należy przesyłać przypadkowego zbioru dokumentów. Każdy załącznik powinien zostać powiązany z konkretnym zarzutem i wskazaną okolicznością.

Co zrobi Minister Zdrowia?

Minister Zdrowia może utrzymać postanowienie wojewody w mocy, uchylić je w całości albo w części lub – zależnie od stwierdzonych wad – przekazać sprawę do ponownego rozpoznania. Do zażaleń stosuje się odpowiednio przepisy o odwołaniach.

Organ odwoławczy powinien zbadać nie tylko zarzuty odnoszące się do samej kwoty grzywny, ale również prawidłowość ustalenia podstaw jej nałożenia, związek grzywny z aktualnie istniejącym obowiązkiem oraz kompletność materiału dowodowego.

Zgodnie z zasadami Kodeksu postępowania administracyjnego organy mają obowiązek działać na podstawie prawa, dokładnie wyjaśnić stan faktyczny, działać proporcjonalnie i prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie obywatela do władzy publicznej.

Co po negatywnym rozstrzygnięciu Ministra Zdrowia?

Po wyczerpaniu administracyjnego toku instancji rodzic może wnieść skargę do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Termin na wniesienie skargi wynosi zasadniczo 30 dni od doręczenia ostatecznego postanowienia. Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego rozstrzygnięcie jest zaskarżane.

Samo wniesienie skargi do WSA również nie wstrzymuje wykonania rozstrzygnięcia. Można jednak złożyć wniosek o wstrzymanie jego wykonania, najpierw do organu, a następnie do sądu administracyjnego, wykazując niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Najczęstsze błędy w zażaleniach

Rodzice najczęściej popełniają następujące błędy:

używają określenia „odwołanie” bez sprecyzowania, co zaskarżają;
wysyłają pismo bezpośrednio do Ministra Zdrowia;
przekraczają termin 7 dni;
nie składają równolegle zarzutów egzekucyjnych;
nie wnoszą o wstrzymanie wykonania postanowienia;
powołują się wyłącznie na ogólne obawy;
nie wskazują konkretnych dawek i wieku dziecka;
używają określenia „przedawnienie szczepień” bez analizy przepisów;
nie dołączają dokumentacji medycznej;
nie reagują na nieprawdziwy wpis o odmowie;
nie kwestionują automatycznie ustalonej wysokości grzywny;
korzystają z uniwersalnego wzoru niedostosowanego do tytułu wykonawczego.

Skuteczne zażalenie nie może być zbiorem ogólnych poglądów na temat szczepień. Musi podważać konkretne ustalenia wojewody, konkretną treść tytułu wykonawczego oraz konkretne uchybienia proceduralne.

Pomoc w przygotowaniu zażalenia w całej Polsce

Kancelaria Prawna „Prawnik Warszawa” prowadzi sprawy dotyczące obowiązkowych szczepień dzieci na terenie całej Polski, niezależnie od województwa, miejsca zamieszkania rodziców oraz organu prowadzącego postępowanie.

Pomoc może obejmować:

analizę postanowienia wojewody;
przygotowanie zażalenia do Ministra Zdrowia;
sporządzenie zarzutów egzekucyjnych;
przygotowanie wniosku o wstrzymanie grzywny;
analizę wymagalności poszczególnych dawek;
analizę dokumentacji medycznej;
przygotowanie pism do przychodni i Sanepidu;
sporządzenie skargi do WSA;
prowadzenie sprawy na dalszych etapach postępowania.

Wojewoda nałożył grzywnę za szczepienia?

📌Potrzebujesz pomocy prawnej? Skontaktuj się z nami

Każda sprawa prawna – nawet pozornie prosta – może kryć w sobie istotne ryzyka, o których łatwo zapomnieć bez specjalistycznej wiedzy. Przepisy często są niejednoznaczne, a ich interpretacja zależy od konkretnego stanu faktycznego, dotychczasowego orzecznictwa oraz przyjętej strategii procesowej.

Zanim podejmiesz jakiekolwiek kroki, warto skonsultować się z doświadczonym prawnikiem. Przeanalizujemy Twoją sytuację, wskażemy realne możliwości działania oraz pomożemy wybrać rozwiązanie najlepiej dopasowane do Twojego przypadku. Nasi eksperci z i Kancelarii Prawnej „Prawnik Warszawa” wielokrotnie wspierali osoby, które uważały, że znajdują się w sytuacji bez wyjścia.

📞 665-444-245
📧 kontakt@prawnikwaw.com

Nie odkładaj decyzji na później – napisz lub zadzwoń już dziś. Pierwszym krokiem do rozwiązania problemu prawnego jest rozmowa z prawnikiem, który rzetelnie oceni Twoją sprawę.

🔹 Publikacja została przygotowana na podstawie aktualnego stanu prawnego i orzecznictwa przez ekspertów z Kancelarii Prawnej „Prawnik Warszawa”. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości zalecamy indywidualną konsultację z prawnikiem.

Jak zatrzymać grzywnę wojewody za brak szczepienia dziecka?