Rozstanie często kończy wspólne mieszkanie, wspólne finanse i wspólne plany. Coraz częściej kończy też wspólne „rodzicielstwo” nad zwierzęciem. W polskich realiach prawnych pies nadal nie doczekał się odrębnego reżimu „opieki po rozstaniu” na wzór spraw o dzieci, ale to nie znaczy, że osoba odcięta od czworonoga jest bezradna. Najnowsza praktyka sądowa pokazuje wyraźnie, że jeszcze przed prawomocnym wyrokiem sąd może tymczasowo uregulować sposób sprawowania pieczy nad psem i nie musi biernie czekać, aż spór dojrzeje do końcowego rozstrzygnięcia.

Tak właśnie stało się w sprawie rozpoznanej przez Sąd Rejonowy dla Warszawy–Śródmieścia w Warszawie, VI Wydział Cywilny, postanowienie z 19 listopada 2025 r., sygn. VI C 2018/25. Sąd udzielił zabezpieczenia roszczenia o wydanie psa i tymczasowo uregulował sposób jego współposiadania: byli partnerzy mieli sprawować samodzielną pieczę nad zwierzęciem naprzemiennie, w tygodniowych cyklach od piątku do piątku. To bardzo ważny sygnał dla praktyki: polski sąd cywilny może wkroczyć szybko, zanim zapadnie wyrok co do tego, komu finalnie zwierzę ma zostać wydane.

Trzeba jednak zachować precyzję języka. Medialnie mówi się o „opiece naprzemiennej nad psem”, ale prawnie sąd nie tworzy tu konstrukcji rodzinnej znanej z kontaktów z dzieckiem. Sąd korzysta z przepisów o zabezpieczeniu roszczeń niepieniężnych i tymczasowo unormowuje prawa i obowiązki stron, czyli reguluje sposób współposiadania zwierzęcia na czas procesu. To nie jest sentymentalny wyjątek od prawa cywilnego, lecz jego praktyczne zastosowanie.

Pies nie jest rzeczą, ale spór trafia do sądu cywilnego

Punktem wyjścia pozostaje art. 1 ustawy o ochronie zwierząt. Ustawa stanowi wprost, że zwierzę jako istota żyjąca, zdolna do odczuwania cierpienia, nie jest rzeczą, a człowiek jest mu winien poszanowanie, ochronę i opiekę. Jednocześnie ten sam przepis dodaje, że w sprawach nieuregulowanych do zwierząt stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące rzeczy. To właśnie ten dualizm tworzy całą specyfikę sporów o psa po rozstaniu: sąd nie może traktować czworonoga jak stołu czy telewizora, ale też nie ma osobnej ustawy o „kontaktach ze zwierzęciem po rozpadzie związku”.

W praktyce oznacza to, że kto chce odzyskać psa, zwykle sięga po klasyczne instrumenty prawa cywilnego: powództwo o wydanie, spór o współwłasność, niekiedy argumentację związaną z majątkiem wspólnym, a równolegle — wniosek o zabezpieczenie. Substantia praevalet formae: nie liczy się to, kto głośniej mówi „to mój pies”, lecz kto potrafi wykazać tytuł prawny, rzeczywisty udział w opiece i to, że brak szybkiej reakcji sądu wyrządzi nieodwracalne szkody.

Co trzeba wykazać, żeby sąd zabezpieczył kontakt z psem

W sprawie VI C 2018/25 sąd przypomniał podstawowe reguły z art. 730 i art. 730¹ k.p.c.: zabezpieczenia można żądać w każdej sprawie cywilnej, a warunkiem jego udzielenia jest łączne uprawdopodobnienie roszczenia oraz interesu prawnego. Interes prawny istnieje wtedy, gdy brak zabezpieczenia uniemożliwi albo poważnie utrudni wykonanie przyszłego orzeczenia lub osiągnięcie celu postępowania. Sąd wskazał też, że na etapie zabezpieczenia nie chodzi o pełne udowodnienie sprawy, lecz o jej wysokie uprawdopodobnienie.

To podejście jest zgodne z utrwaloną linią orzeczniczą. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu, postanowienie z 24 lutego 2014 r., sygn. I ACz 282/14 — główna teza: postępowanie zabezpieczające ma charakter przyspieszony i odformalizowany, a wnioskodawca nie musi roszczenia udowodnić, lecz jedynie je uprawdopodobnić. Z kolei Sąd Apelacyjny w Krakowie, postanowienie z 27 lutego 2018 r., sygn. I ACz 158/18 — główna teza: uprawdopodobnienie nie oznacza pewności sądu co do istnienia roszczenia, lecz jego wysokie prawdopodobieństwo. Te orzeczenia nie dotyczyły psa, ale dokładnie tłumaczą mechanikę zabezpieczenia, z której warszawski sąd skorzystał w sporze byłych partnerów.

Jakie dowody naprawdę mają znaczenie

W sprawie warszawskiej sąd nie oparł się na emocjach stron, lecz na konkretach. Znaczenie miało to, że powódka wykazała wspólne gospodarstwo domowe z pozwanym, wspólną decyzję o adopcji psa, zakupy karmy i akcesoriów, spacery, a nawet to, że pies reagował na nią pozytywnie, wykonywał jej polecenia i nie wykazywał lęku. To jest bardzo cenna wskazówka praktyczna: w sporze o psa liczą się rachunki, wiadomości, nagrania, zdjęcia, dokumentacja weterynaryjna, oznaczenie w chipie, umowa adopcyjna, zeznania świadków i dowody pokazujące codzienną relację ze zwierzęciem.

Jednocześnie samo przekonanie, że „pies był nasz”, może nie wystarczyć. Sąd Okręgowy w Szczecinie, II Wydział Cywilny Odwoławczy, postanowienie z 26 listopada 2014 r., sygn. II Ca 404/14 — główna teza: aby domagać się zniesienia współwłasności psa, trzeba najpierw skutecznie wykazać, że współwłasność rzeczywiście powstała. W tamtej sprawie sąd utrzymał w mocy oddalenie wniosku właśnie dlatego, że strona nie udowodniła nabycia udziału we współwłasności zwierzęcia. Innymi słowy: sama więź emocjonalna z psem nie zastępuje tytułu prawnego.

Dobrostan psa może przeważyć nad formalnym tytułem

Najciekawszy i zarazem najbardziej ludzki wniosek z orzecznictwa jest taki, że sądy coraz wyraźniej patrzą nie tylko na dokument własności, ale również na dobrostan zwierzęcia. W sprawie VI C 2018/25 sąd podkreślił wprost, że całkowite odcięcie powódki od psa przez wiele miesięcy mogłoby negatywnie wpłynąć nie tylko na jej samopoczucie, ale również na dobrostan samego zwierzęcia, pozbawionego kontaktu z dotychczasowym opiekunem. Właśnie dlatego uznał, że tymczasowe uregulowanie współposiadania jest uzasadnione.

Podobny ton pobrzmiewa także w innych sprawach. Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawie, I Wydział Cywilny, wyrok z 15 marca 2021 r., sygn. I C 2131/19 — główna teza: odpowiednie stosowanie przepisów o rzeczach do zwierząt nie oznacza ich mechanicznego stosowania; trzeba uwzględniać zdolność zwierzęcia do odczuwania oraz jego dobrostan. W tej sprawie sąd wskazał ponadto, że jeśli pies wszedł do majątku wspólnego małżonków, roszczenie o wydanie może okazać się nieskuteczne przed dokonaniem podziału majątku, a nagła zmiana środowiska starszych psów może godzić w ich dobrostan.

Jeszcze dalej w warstwie aksjologicznej poszedł Sąd Rejonowy w Słupsku, I Wydział Cywilny, postanowienie z 9 czerwca 2017 r., sygn. I Ns 338/14 — główna teza: pies domowy nabyty w trakcie związku małżeńskiego nie powinien być traktowany w sposób czysto mechaniczny jak zwykła rzecz ruchoma przy rozliczeniach majątkowych. To ważny sygnał: choć prawo cywilne nadal stanowi rusztowanie dla takich sporów, sądy odchodzą od całkowicie „towarowego” patrzenia na zwierzę.

Jak walczyć skutecznie z byłym partnerem o psa

Jeżeli były partner zatrzymał psa, najrozsądniejsza droga procesowa to nie teatralne wezwania i internetowe oskarżenia, lecz uporządkowane działanie. Po pierwsze, trzeba ustalić podstawę roszczenia: czy domagasz się wydania psa, czy twierdzisz, że jesteś współwłaścicielem, czy też sprawa powinna być rozpoznawana w ramach podziału majątku wspólnego. Po drugie, razem z pozwem warto złożyć wniosek o zabezpieczenie, żądając tymczasowego unormowania zasad pieczy albo współposiadania na czas procesu. Po trzecie, trzeba zbudować materiał dowodowy nie pod emocje, ale pod sąd: dokumenty, płatności, korespondencję, świadków, nagrania, historię leczenia i realny opis dotychczasowej opieki.

Nie można też popełnić błędu bardzo częstego w takich sporach: utożsamienia wpisu w książeczce zdrowia, rejestrze albo chipie z automatycznym i rozstrzygającym dowodem własności. Orzecznictwo pokazuje, że sąd bada całokształt relacji prawnej i faktycznej, a nie jeden papier wyrwany z kontekstu. Równie niebezpieczna jest bierność. Jeżeli druga strona przez wiele miesięcy wyłącznie włada zwierzęciem, a pies przyzwyczaja się do nowej rutyny, ten fakt może później istotnie ważyć przy ocenie, co leży w jego interesie i czy nagłe przeniesienie nie zaszkodzi jego dobrostanowi.

Wniosek: w sporze o psa wygrywa nie ten, kto głośniej krzyczy

Polskie prawo nadal nie daje gotowego kodeksowego rozdziału pod tytułem „pies po rozstaniu partnerów”, ale daje narzędzia wystarczające, by skutecznie walczyć. Najnowsze postanowienie SR dla Warszawy–Śródmieścia, VI C 2018/25, pokazuje, że sąd może już na starcie procesu tymczasowo uregulować współposiadanie psa. Starsze orzecznictwo dopowiada resztę: trzeba wykazać podstawę roszczenia, nie wystarczy sama więź emocjonalna, a dobrostan zwierzęcia może mieć znaczenie rozstrzygające. Aequi et boni iudex nie będzie patrzył wyłącznie na fakturę czy książeczkę zdrowia, lecz na całość relacji między człowiekiem a zwierzęciem. I właśnie dlatego dobrze przygotowany pozew oraz mocny wniosek o zabezpieczenie mogą przesądzić o wszystkim dużo wcześniej, niż zapadnie wyrok końcowy.

Podstawa prawna i orzecznictwo

Ustawa o ochronie zwierząt, art. 1 ust. 1–2 — zwierzę nie jest rzeczą, ale w sprawach nieuregulowanych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące rzeczy.

Kodeks postępowania cywilnego, art. 730 § 1–2 — zabezpieczenia można żądać w każdej sprawie cywilnej; sąd może go udzielić przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.

Kodeks postępowania cywilnego, art. 730¹ § 1–2 — trzeba uprawdopodobnić roszczenie oraz interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia.

Kodeks postępowania cywilnego, art. 755 § 1 — przy roszczeniach niepieniężnych sąd dobiera sposób zabezpieczenia odpowiedni do okoliczności i może unormować prawa i obowiązki stron na czas procesu.

Sąd Rejonowy dla Warszawy–Śródmieścia w Warszawie, VI Wydział Cywilny, postanowienie z 19 listopada 2025 r., sygn. VI C 2018/25 — główna teza: w sporze o wydanie psa dopuszczalne jest zabezpieczenie poprzez tygodniowe, naprzemienne współposiadanie na czas procesu; konieczne jest uprawdopodobnienie roszczenia i interesu prawnego.

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu, postanowienie z 24 lutego 2014 r., sygn. I ACz 282/14 — główna teza: w postępowaniu zabezpieczającym nie wymaga się udowodnienia roszczenia, lecz jego uprawdopodobnienia.

Sąd Apelacyjny w Krakowie, postanowienie z 27 lutego 2018 r., sygn. I ACz 158/18 — główna teza: uprawdopodobnienie oznacza wysokie prawdopodobieństwo roszczenia, a nie pełny dowód.

Sąd Okręgowy w Szczecinie, II Wydział Cywilny Odwoławczy, postanowienie z 26 listopada 2014 r., sygn. II Ca 404/14 — główna teza: brak wykazania współwłasności psa przekreśla skuteczność żądania zniesienia współwłasności.

Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawie, I Wydział Cywilny, wyrok z 15 marca 2021 r., sygn. I C 2131/19 — główna teza: do zwierząt nie stosuje się przepisów o rzeczach mechanicznie; trzeba uwzględnić dobrostan zwierzęcia, a w razie majątku wspólnego roszczenie o wydanie może być przedwczesne.

Sąd Rejonowy w Słupsku, I Wydział Cywilny, postanowienie z 9 czerwca 2017 r., sygn. I Ns 338/14 — główna teza: pies nabyty w trakcie małżeństwa nie powinien być przy rozliczeniach traktowany jak zwykła rzecz ruchoma bez uwzględnienia jego szczególnego statusu.

Tagi

PRAWNIK WARSZAWA, prawnik, porady prawne, prawnik warszawa praga-południe, porady prawne pro bono, pies po rozstaniu, spór o psa, opieka nad psem, były partner, wydanie psa, zabezpieczenie roszczenia, art. 730 k.p.c., art. 730(1) k.p.c., art. 755 k.p.c., ustawa o ochronie zwierząt, zwierzę nie jest rzeczą, współwłasność psa, dobrostan zwierzęcia, pozew o wydanie psa, sąd a pies, orzecznictwo cywilne, prawa właściciela psa, adopcja psa, rozstanie a zwierzę, spór cywilny o zwierzę

10 viralowych tytułów

Były partner nie oddaje psa? Sąd może działać od razu
Walka o psa po rozstaniu. Sąd dał ważny sygnał
Pies po rozpadzie związku. Możesz zawalczyć jeszcze przed wyrokiem
Sąd może podzielić opiekę nad psem już na starcie sporu
Rozstanie i pies. Tak możesz odzyskać czworonoga w sądzie
Były zatrzymał psa? Ten ruch procesowy może zmienić wszystko
Spór o psa po rozstaniu. Liczą się dowody, nie emocje
Kto dostanie psa po rozstaniu? Nowe orzeczenie daje odpowiedź
Sąd o psie po rozstaniu: to nie rzecz, ale i nie zabawka
Jak odzyskać psa od byłego partnera? Sąd wskazał drogę