Jeśli spadkobierca nie złoży własnej deklaracji, to musi być świadomy, że fiskus będzie miał większy okres czasu na podjęcie działań egzekucyjnych. Otrzymanie spadku często wiąże się z napływem środków finansowych lub innych aktywów, co może zwrócić uwagę organów podatkowych. Chociaż nie zawsze trzeba opodatkowywać dziedziczenie w najbliższej rodzinie, to istnieją inne obowiązki podatkowe, o których trzeba pamiętać. Przykładem tego jest sytuacja kobiety, która opóźniła złożenie deklaracji dotyczącej spadku i przegrała sprawę przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu.
W spornym przypadku, kobieta nabyła spadek po zmarłym mężu w październiku 2016 roku na mocy decyzji sądu, która stała się ostateczna 18 maja 2017 roku. Niestety, zapomniała zgłosić tego fiskusowi. Dopiero w połowie czerwca 2021 roku złożyła zeznanie o nabyciu majątku, wyrażając jednocześnie chęć skorzystania z ulgi mieszkaniowej przewidzianej w ustawie o podatku od spadków i darowizn.
Chociaż fiskus nie kwestionował preferencji podatkowych, obliczył podatek według pierwszej grupy podatkowej na kwotę prawie 10 tysięcy złotych. Wskazał, że podatniczka utraciła możliwość pełnego zwolnienia z opodatkowania przewidzianego dla zerowej grupy, czyli najbliższej rodziny, ponieważ nie zgłosiła nabycia spadku w okresie sześciu miesięcy od daty powstania obowiązku podatkowego, tj. do 18 maja 2017 roku.
Po otrzymaniu decyzji, wdowa zmieniła swoje stanowisko, domagając się umorzenia postępowania, argumentując, że upłynął termin przedawnienia prawa do ustalenia jej zobowiązania. Twierdziła, że postanowienie o nabyciu spadku stało się ostateczne w 2017 roku, co oznaczało odnowienie obowiązku podatkowego zgodnie z ustawą o podatku od spadków i darowizn.
Jednak zdaniem wdowy, prawo fiskusa do wydania decyzji ustalającej sporny podatek przedawniło się po upływie trzech lat, licząc od zakończenia roku, w którym powstał obowiązek, czyli do 2020 roku. Decyzja została jednak dostarczona jej dopiero w połowie grudnia 2021 roku, czyli po upływie tego terminu. Fiskus nie zgodził się z zarzutem przedawnienia. Sprawa trafiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który również nie przyznał racji wdowie, uznając, że w sprawie nie doszło do przedawnienia.
Chociaż WSA nie podzielił opinii fiskusa dotyczącej kolejnego „powstania” obowiązku podatkowego zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy, to jednak zaznaczył, że dziedziczenie przez najbliższe osoby nie zwalnia z zasady z obowiązku opodatkowania. Wręcz przeciwnie, zaznaczył, że w zasadzie podlega ono opodatkowaniu. Chociaż istnieje możliwość zwolnienia, to jednak muszą być spełnione warunki określone w ustawie. W przypadku, gdy spadkobierca nie złożył zeznania podatkowego lub uczynił to po upływie terminu, fiskus, aby skutecznie wywołać zobowiązanie podatkowe, powinien dostarczyć decyzję ustalającą w ciągu pięciu lat, licząc od zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziedziczenie miało miejsce, a zatem gdy powstał obowiązek podatkowy. Sąd wyjaśnił, że ten okres nie ulega skróceniu, ale może być przedłużony maksymalnie o trzy lata.
Ostatecznie, termin ten może trwać nieprzerwanie do ośmiu lat, jeśli wystąpi przesłanka ponownego biegu terminu przedawnienia przed jego upływem, zgodnie z postanowieniem art. 6 ust. 4 ustawy.
Należy jednak zauważyć, że wyrok nie jest prawomocny.
Wyrok WSA we Wrocławiu wydany został pod sygnaturą akt: I SA/Wr 288/22
Konkluzja:
Proces powstawania zobowiązań podatkowych poprzez wydanie i dostarczenie decyzji konstytutywnej stanowi wyjątek w polskim systemie podatkowym, który zasadniczo opiera się na samowymiarze. Jednak spór dotyczący podatku od spadków i darowizn ukazuje, że taka struktura niesie ze sobą liczne problemy, zarówno w wymiarze teoretycznym, jak i praktycznym. Szczególnie dotyczą one tzw. „powtórnego powstania” obowiązku podatkowego, związane z odwołaniem się przez podatnika do faktu nabywania spadku. Sąd orzekł, że postanowienie zawarte w art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn ponownie aktywuje uprawnienie do wydania decyzji, przekształcając pierwotne zobowiązanie w obowiązek podatkowy. Teoretyczne subtelności, z perspektywy podatnika, miały konkretne implikacje. WSA stwierdził, że nie doszło do przedawnienia, co działało na niekorzyść podatnika. Nawet jeśli przyjmiemy, że takie podejście ma uzasadnienie dogmatyczne, pojawia się pytanie, czy jest akceptowalne w kontekście zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika.
📌Potrzebujesz pomocy prawnej? Skontaktuj się z nami
Każda sprawa prawna – nawet pozornie prosta – może kryć w sobie istotne ryzyka, o których łatwo zapomnieć bez specjalistycznej wiedzy. Przepisy często są niejednoznaczne, a ich interpretacja zależy od konkretnego stanu faktycznego, dotychczasowego orzecznictwa oraz przyjętej strategii procesowej.
Zanim podejmiesz jakiekolwiek kroki, warto skonsultować się z doświadczonym prawnikiem. Przeanalizujemy Twoją sytuację, wskażemy realne możliwości działania oraz pomożemy wybrać rozwiązanie najlepiej dopasowane do Twojego przypadku. Nasi eksperci z i Kancelarii Prawnej „Prawnik Warszawa” wielokrotnie wspierali osoby, które uważały, że znajdują się w sytuacji bez wyjścia.
📞 665-444-245
📧 kontakt@prawnikwaw.com
Nie odkładaj decyzji na później – napisz lub zadzwoń już dziś. Pierwszym krokiem do rozwiązania problemu prawnego jest rozmowa z prawnikiem, który rzetelnie oceni Twoją sprawę.
🔹 Publikacja została przygotowana na podstawie aktualnego stanu prawnego i orzecznictwa przez ekspertów z Kancelarii Prawnej „Prawnik Warszawa”. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości zalecamy indywidualną konsultację z prawnikiem.