Instytucja odrzucenia spadku daje spadkobiercy możliwość decyzji, czy chce dziedziczyć, czy też nie. Aby odrzucić spadek, należy złożyć stosowne oświadczenie w sądzie, w którym jest prowadzone postępowanie spadkowe. Skutki prawne odrzucenia spadku są takie, że spadkobierca traci prawo do dziedziczenia, ale również nie musi odpowiadać za długi zmarłego, chyba że zobowiązania te przewyższają wartość spadku. Jeśli spadkobierca nie odrzuci spadku, automatycznie staje się właścicielem spadku, w tym jego aktywów i pasywów.
Spadkobiercy nabywają spadek z chwilą otwarcia spadku, czyli w momencie śmierci spadkodawcy. Jednak, jak zaznaczono, nabycie to nie jest definitywne, ponieważ spadkobierca może zdecydować się na odrzucenie spadku.
Odrzucenie spadku powoduje, że spadkobierca traci prawo do dziedziczenia, a spadek przechodzi na kolejnego uprawnionego spadkobiercę lub na Skarb Państwa, jeśli nie ma kolejnych spadkobierców. Skutki odrzucenia spadku są trwałe i nieodwołalne, co oznacza, że spadkobierca, który odrzucił spadek, nie może już później zmienić swojej decyzji i powrócić do dziedziczenia.
Co może zrobić spadkobierca
Spadkobierca ma do wyboru trzy możliwości. Może:
- przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), albo
- przyjąć spadek z ograniczeniem odpowiedzialności za długi do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), albo
- spadek odrzucić, wyłączając tym samym samego siebie od dziedziczenia oraz od odpowiedzialności za długi.
Co to jest odrzucenie spadku
Odrzucając spadek, spadkobierca traci wszelkie prawa do dziedziczenia, tak jakby nigdy nie miał ich w ogóle. Innymi słowy, traktuje się go tak, jakby nie dożył otwarcia spadku. Spadkobierca, który odrzucił spadek, zwalnia się z wszelkich zobowiązań związanych z długami, które od chwili otwarcia spadku nabył w imieniu spadku. Oznacza to, że odrzucający spadek nie odpowiada za te długi. Warto jednak pamiętać o tym, że odrzucając spadek, przechodzi na kolejnego uprawnionego spadkobiercę, który również musi odrzucić spadek, aby unikać problemów z przejęciem długu po zmarłym. Jeśli tym spadkobiercą jest niepełnoletnie dziecko jego opiekun prawny, aby odrzucić spadek w imieniu małoletniego musi wystąpić do sądu o wyrażenie zgody na dokonanie czynności prawnej przekraczającej zwykły zarząd.
W przypadku dziedziczenia ustawowego, jeśli spadek odrzucił spadkobierca będący:
- jedynym zstępnym spadkodawcy – spadek dziedziczą spadkobiercy powołani z ustawy w następnej kolejności,
- dzieckiem spadkodawcy mającym zstępnych – udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych (zasadę tę stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych),
- jednym z rodziców spadkodawcy – udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych,
- jednym z rodzeństwa spadkodawcy mającym zstępnych – udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym, a podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału między dalszych zstępnych spadkodawcy,
- jednym z dziadków spadkodawcy mającym zstępnych – udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym, a podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału spadku między zstępnych spadkodawcy,
- jednym z dziadków niemającym zstępnych – udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada pozostałym dziadkom w częściach równych.
Jeśli w dziedziczeniu testamentowym jeden z co najmniej dwóch spadkobierców, którzy zostali powołani w testamencie, odrzuci spadek, to udział przeznaczony dla niego – chyba że spadkodawca wyraźnie inaczej postanowił – zostanie przekazany pozostałym spadkobiercom testamentowym w stosunku do ich udziałów. To nazywa się przyrostem.
Odmienna wola spadkodawcy może polegać na tym, że:
- powoła spadkobiercę podstawionego; zajmuje on miejsce spadkobiercy, który nie chce (bo spadek odrzucił) lub nie może (bo nie dożył otwarcia spadku) dziedziczyć albo
- wyłączy przyrost – wówczas następuje dziedziczenie ustawowe udziału przeznaczonego dla spadkobiercy, który nie chce lub nie może dziedziczyć.
Jeżeli spadek odrzucą wszyscy spadkobiercy testamentowi (w szczególności – jedyny spadkobierca powołany testamentem), następuje dziedziczenie ustawowe.
Kiedy można odrzucić spadek
Spadkobierca ma czas sześciu miesięcy od momentu, w którym dowiedział się o swoim powołaniu do spadku, na złożenie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku.
Jeśli spadkobierca umrze przed upływem terminu na złożenie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku i nie złożył takiego oświadczenia, jego spadkobiercy mogą złożyć to oświadczenie. Termin na złożenie tego oświadczenia nie może być krótszy niż termin na złożenie oświadczenia co do spadku po zmarłym spadkobiercy.
Gdzie można odrzucić spadek
Możliwości odrzuceń spadku jest wiele. Nie zawsze musi taka decyzja musi kończyć się postępowaniem sądowy. Jeśli jesteś zainteresowany prawnymi możliwościami odrzucenia spadku, skontaktuj się z nami i mów na konsultację lub zamów poradę prawną online za pośrednictwem formularza.
📌Potrzebujesz pomocy prawnej? Skontaktuj się z nami
Każda sprawa prawna – nawet pozornie prosta – może kryć w sobie istotne ryzyka, o których łatwo zapomnieć bez specjalistycznej wiedzy. Przepisy często są niejednoznaczne, a ich interpretacja zależy od konkretnego stanu faktycznego, dotychczasowego orzecznictwa oraz przyjętej strategii procesowej.
Zanim podejmiesz jakiekolwiek kroki, warto skonsultować się z doświadczonym prawnikiem. Przeanalizujemy Twoją sytuację, wskażemy realne możliwości działania oraz pomożemy wybrać rozwiązanie najlepiej dopasowane do Twojego przypadku. Nasi eksperci z i Kancelarii Prawnej „Prawnik Warszawa” wielokrotnie wspierali osoby, które uważały, że znajdują się w sytuacji bez wyjścia.
📞 665-444-245
📧 kontakt@prawnikwaw.com
Nie odkładaj decyzji na później – napisz lub zadzwoń już dziś. Pierwszym krokiem do rozwiązania problemu prawnego jest rozmowa z prawnikiem, który rzetelnie oceni Twoją sprawę.
🔹 Publikacja została przygotowana na podstawie aktualnego stanu prawnego i orzecznictwa przez ekspertów z Kancelarii Prawnej „Prawnik Warszawa”. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości zalecamy indywidualną konsultację z prawnikiem.
PODSTAWA PRAWNA