Podstawową zasadą dotyczącą dziedziczenia jest to, że spadkobierca ma możliwość albo przyjęcia, albo odrzucenia całego spadku. W pewnych sytuacjach istnieje jednak możliwość częściowego przyjęcia lub odrzucenia spadku.
Osoba może zostać powołana do spadku na podstawie dwóch tytułów: na mocy ustawy lub testamentu.
Dziedziczenie ustawowe występuje, gdy spadkodawca nie zostawił testamentu lub żadna z osób wymienionych w testamencie nie chce lub nie może być spadkobiercą (zgodnie z art. 926 § 2 Kodeksu Cywilnego). Jeśli nie ma testamentu, dziedziczenie odbywa się na podstawie przepisów prawa spadkowego, które określają, kto, w jakiej części i w jakiej kolejności dziedziczy po zmarłym. Dziedzicami ustawowymi są między innymi małżonek, zstępni (dzieci, wnuki, prawnuki), rodzice, rodzeństwo, dziadkowie, pasierbowie, gmina oraz Skarb Państwa.
Dziedziczenie testamentowe występuje, gdy spadkodawca sporządził testament. Może się również zdarzyć, że spadkodawca sporządził testament dotyczący jedynie części swojego majątku. W takim przypadku ta część dziedziczona jest na podstawie testamentu, a pozostała część dziedziczona jest zgodnie z przepisami prawa.
Różnicą między dziedziczeniem ustawowym a testamentowym jest to, że w przypadku testamentu spadkodawca ma swobodę i osobistą wolę dotyczącą wyboru spadkobierców, przekazania konkretnych składników majątkowych oraz nakładania określonych zobowiązań na spadkobierców.
Testament może być sporządzony w formie zwykłej pisemnej, gdzie spadkodawca pisze go własnoręcznie, podpisuje i datuje, lub w formie aktu notarialnego. Wspólne spisywanie testamentów jest niedopuszczalne – testament może zawierać jedynie rozrządzenia jednego spadkodawcy.
Powołanie do spadku nie oznacza automatycznie, że dana osoba staje się spadkobiercą. Przepisy pozwalają na odrzucenie spadku zarówno w przypadku dziedziczenia testamentowego, jak i ustawowego. Odrzucenie spadku musi jednak nastąpić w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym osoba dowiedziała się o swoim powołaniu do spadku. Jeśli spadkobierca nie odrzuci spadku w tym terminie, uważa się, że przyjął spadek z mocy samego prawa. Odrzucenie spadku, który wynika z testamentu, wymaga złożenia odpowiedniego oświadczenia w celu zachowania ważności.
Spadek może być przyjęty na dwa różne sposoby: albo poprzez brak podejmowania żadnych działań (wraz z upływem 6 miesięcy od dnia, w którym osoba dowiedziała się o swoim powołaniu do spadku), albo poprzez złożenie oświadczenia o przyjęciu spadku przed upływem tego terminu. Przyszły spadkobierca może to zrobić zarówno przed sądem, jak i wybranym notariuszem.
Częściowe przyjęcie lub odrzucenie spadku jest możliwe tylko w określonych przypadkach, zgodnie z art. 1014 Kodeksu Cywilnego. Osoba, która została powołana do spadku na podstawie zastępstwa, może zaakceptować lub odrzucić swój udział spadkowy niezależnie od przyjęcia lub odrzucenia innego udziału spadkowego przysługującego jej z innego tytułu. Spadkobierca może odrzucić udział spadkowy, który przypada mu w ramach przyrostu, a jednocześnie przyjąć udział spadkowy przysługujący mu jako powołanemu spadkobiercy.
Z wyjątkiem opisanych przypadków, częściowe przyjęcie lub odrzucenie spadku przez spadkobiercę nie jest możliwe.
Spadkobierca ma zatem możliwość przyjęcia lub odrzucenia udziału spadkowego przysługującego mu na podstawie zastępstwa lub przyrostu, jednocześnie przyjmując udział spadkowy przysługujący mu jako powołanemu spadkobiercy na mocy testamentu lub przepisów ustawy.
📌Potrzebujesz pomocy prawnej? Skontaktuj się z nami
Każda sprawa prawna – nawet pozornie prosta – może kryć w sobie istotne ryzyka, o których łatwo zapomnieć bez specjalistycznej wiedzy. Przepisy często są niejednoznaczne, a ich interpretacja zależy od konkretnego stanu faktycznego, dotychczasowego orzecznictwa oraz przyjętej strategii procesowej.
Zanim podejmiesz jakiekolwiek kroki, warto skonsultować się z doświadczonym prawnikiem. Przeanalizujemy Twoją sytuację, wskażemy realne możliwości działania oraz pomożemy wybrać rozwiązanie najlepiej dopasowane do Twojego przypadku. Nasi eksperci z i Kancelarii Prawnej „Prawnik Warszawa” wielokrotnie wspierali osoby, które uważały, że znajdują się w sytuacji bez wyjścia.
📞 665-444-245
📧 kontakt@prawnikwaw.com
Nie odkładaj decyzji na później – napisz lub zadzwoń już dziś. Pierwszym krokiem do rozwiązania problemu prawnego jest rozmowa z prawnikiem, który rzetelnie oceni Twoją sprawę.
🔹 Publikacja została przygotowana na podstawie aktualnego stanu prawnego i orzecznictwa przez ekspertów z Kancelarii Prawnej „Prawnik Warszawa”. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości zalecamy indywidualną konsultację z prawnikiem.
Podstawa prawna: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 1360 ze zm.)