Za pracę w wolną w rozkładzie pracy niedzielę lub święto zasadniczo przysługuje dzień wolny od pracy w okresie rozliczeniowym. Jego termin jest jednostronnie wyznaczany przez pracodawcę, istnieje także możliwość rozliczenie takiej pracy dodatkiem.
Mówiąc o pracy w wolną niedzielę lub święto, mamy na myśli pracę poleconą pracownikowi poza rozkładem czasu pracy, czyli sytuację, w której bądź ze stałego rozkładu czasu pracy, bądź z rozkładu określonego harmonogramem wynika, że dni te są dla pracownika dniami wolnymi. Pamiętać również należy, że przez pracę w niedzielę lub święto rozumiemy pracę pomiędzy godz. 6.00 tego dnia, a 6.00 dnia następnego, chyba że w regulacjach wewnątrzzakładowych przyjęto wyraźnie inne godziny graniczne.
Zlecenie pracy w wolną niedzielę lub święto
Praca w niedzielę lub święto odbywać się może wówczas, gdy wchodzi do katalogu prac wymienionych w art. 151(10) k.p. lub jest niezbędna dla wykonywania tych prac przez inne osoby. Nie przytaczając w tym miejscu tego dosyć obszernego katalogu należy wskazać, że nie obejmuje on prac zlecanych w oparciu o szczególne potrzeby pracodawcy. Jeżeli zatem pracownik nie realizuje pracy, która jest dopuszczalna w niedziele lub święta, to sama szczególna potrzeba zakładu pracy nie może być podstawą do wydania – zgodnego z prawem – polecenia pracy w tych dniach.
Rekompensata
Pracownikowi wykonującemu pracę w niedziele lub święto pracodawca jest obowiązany zapewnić inny dzień wolny od pracy:
- w okresie 6 dni kalendarzowych poprzedzających lub następujących po danej niedzieli, a jeżeli jest to niemożliwe,
- do końca okresu rozliczeniowego; w takim też terminie rekompensuje się prace w święto, jeżeli to także jest niemożliwe
- za każdą godzinę przepracowaną w niedzielę lub święto wypłacany jest dodatek 100 proc. do wynagrodzenia.
Cały dzień wolny…
Mówiąc o udzieleniu dnia wolnego, mówimy o zapewnieniu całego dnia wolnego.
Przykład: Pracownik, pracujący w systemie podstawowym, otrzymał polecenie pracy w wolną niedzielę i wykonywał tę pracę przez 6 godzin. Powinien mu za to zostać udzielony cały dzień wolny (w jego przypadku 8-godzinny, gdyż przy pracy w pełnym wymiarze w systemie podstawowym nie ma innych dni pracy). Błędem byłoby „oddanie” jedynie 6 godzin.
Oddanie dnia wolnego może w niektórych przypadkach nie być wystarczającą rekompensatą. Będzie tak przede wszystkim wówczas, gdy pracownik wykonywał pracę przez więcej niż 8 godzin.
Przykład: Pracownik pracuje w systemie równoważnym. W niedzielę, która w harmonogramie była oznaczona jako dzień wolny został wezwany do pracy i pracował przez 10 godzin.
W tym przypadku powstały dwie godziny nadliczbowe z tytułu przekroczenia dobowej normy czasu pracy (9 i 10 godzina). To, że pracownik pracuje w systemie równoważnym nie ma tutaj bowiem znaczenia – niedziela była dniem wolnym, a zatem dniem z „zerową” liczbą zaplanowanych godzin. W konsekwencji praca ponad 8 godzinną normę czasu pracy jest kwalifikowana jako praca nadliczbowa, nie można w tym przypadku mówić o przedłużonym dobowym wymiarze czasu pracy. Te dwie godziny rozliczane będą według zasad rekompensaty nadgodzin dobowych:
- czasem wolnym w wymiarze 1:1 (jeżeli pracownik złoży o to wniosek) lub 1,5 godziny wolnej za każdą z nich (jeżeli taką rekompensatę narzuci pracodawca), albo
- dodatek 100 proc. do wynagrodzenia (jako, że praca nadliczbowa miała miejsce w niedzielę będącą dniem wolnym od pracy w rozkładzie czasu pracy).
Pierwsze 8 przepracowanych godzin rozliczane jest według zasad odnoszonych do pracy w niedziele (czyli zasadniczo dniem wolnym).
… lub wynagrodzenie
W razie niezapewnienia dnia wolnego za pracę w wolną niedzielę lub święto pracownikowi przysługuje dodatek 100 proc. za każdą godzinę przepracowaną w tym dniu.
Dyskusyjne jest to, czy w razie, gdy taka niezrekompensowana praca doprowadzi jednocześnie do powstania pracy nadliczbowej średniotygodniowej pracownikowi przysługuje jeden czy dwa dodatki.
Przykład: Pracownik pracuje 5 dni w tygodniu po 8 godzin. Dodatkowo pracował w jedną wolną niedzielę 5 godzin, za co nie otrzymał dnia wolnego. Te 5 godzin skutkuje powstaniem z końcem okresu rozliczeniowego przekroczenia normy średniotygodniowej czasu pracy i 5 nadgodzin średniotygodniowych.
W opinii GIP w takich przypadkach przysługują dwa dodatki – jeden z tytułu nadgodzin, drugi z tytułu pracy w niedzielę (lub święto).
Orzecznictwo sądowe „idzie” jednak w kierunku jednego dodatku. Wskazał na to Sąd Najwyższy w uchwale z 15 lutego 2006 r. (sygn. atk II PZP 11/05), stwierdzając, że w razie nieudzielenia przez pracodawcę w okresie rozliczeniowym innego dnia wolnego od pracy w zamian za dozwoloną pracę świadczoną w niedzielę lub święto, pracownikowi przysługuje za każdą godzinę takiej pracy tylko jeden dodatek przewidziany w art. 151(11) par. 2 in fine lub par. 3 k.p.
Kilkakrotnie tak samo również orzekł NSA (zob. wyroki NSA z 3 lipca 2008 r., sygn. akt I OSK 1135/07 i 4 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 791/09).
📌Potrzebujesz pomocy prawnej? Skontaktuj się z nami
Każda sprawa prawna – nawet pozornie prosta – może kryć w sobie istotne ryzyka, o których łatwo zapomnieć bez specjalistycznej wiedzy. Przepisy często są niejednoznaczne, a ich interpretacja zależy od konkretnego stanu faktycznego, dotychczasowego orzecznictwa oraz przyjętej strategii procesowej.
Zanim podejmiesz jakiekolwiek kroki, warto skonsultować się z doświadczonym prawnikiem. Przeanalizujemy Twoją sytuację, wskażemy realne możliwości działania oraz pomożemy wybrać rozwiązanie najlepiej dopasowane do Twojego przypadku. Nasi eksperci z i Kancelarii Prawnej „Prawnik Warszawa” wielokrotnie wspierali osoby, które uważały, że znajdują się w sytuacji bez wyjścia.
📞 665-444-245
📧 kontakt@prawnikwaw.com
Nie odkładaj decyzji na później – napisz lub zadzwoń już dziś. Pierwszym krokiem do rozwiązania problemu prawnego jest rozmowa z prawnikiem, który rzetelnie oceni Twoją sprawę.
🔹 Publikacja została przygotowana na podstawie aktualnego stanu prawnego i orzecznictwa przez ekspertów z Kancelarii Prawnej „Prawnik Warszawa”. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości zalecamy indywidualną konsultację z prawnikiem.
Podstawa prawna: