W niniejszym artykule postanowiliśmy, poruszy temat odpowiedzialności lekarza za błędy i zaniedbania medyczne. Niniejsza publikacja pozwoli Państwu poznać prawa, jakie posiada pacjent w zakresie pociągnięcia do odpowiedzialności i dochodzenia roszczeń od lekarza za błędy i zaniedbania medyczne.
Lekarz ponosi odpowiedzialność na gruncie prawnym – cywilnym i karnym – oraz zawodowym. W każdym z tych obszarów zakres odpowiedzialności zależy przede wszystkim od wagi naruszonych zasad, stopnia winy lekarza oraz skutków jego błędu.
Życie i zdrowie ludzkie to najwyższe wartości – właściwie trudno mieć co do tego wątpliwości. Z tego względu wszyscy lekarze ponoszą daleko idącą odpowiedzialność za błędy i zaniedbania, których skutkiem jest pogorszenie bądź utrata zdrowia i życia. Sankcje te mają charakter zarówno cywilno-, jak i prawnokarny, a do tego każdy lekarz może ponieść odpowiedzialność zawodową przed właściwymi organami samorządu zawodowego. Jednocześnie wzrost świadomości wśród pacjentów powoduje, że coraz częściej chcą oni dochodzić swoich praw związanych z popełnieniem błędu medycznego przez lekarza. Warto więc zastanowić się na jakich dokładnie zasadach lekarz ponosi odpowiedzialność za swoje pomyłki, zwłaszcza że ostatnio głośno jest o systemie no-fault, czyli o ograniczeniu odpowiedzialności karnej i zawodowej za błąd w sztuce.
Odszkodowanie i zadośćuczynienie – najważniejsze skutki błędu w sztuce medycznej
Z praktycznego punktu widzenia lekarza najczęściej ponoszą odpowiedzialność cywilnoprawną, której konsekwencją jest konieczność wypłaty poszkodowanemu pacjentowi odszkodowania i zadośćuczynienia. Jest to więc typowa odpowiedzialność odszkodowawcza przewidziana w kodeksie cywilnym, w której centralne znaczenie ma pojęcie „błędu w sztuce medycznej”. Najczęściej rozumie się przez niego zawinione działanie lub zaniechanie lekarza bądź przedstawiciela innego zawodu medycznego, sprzeczne z aktualną wiedzą medyczną, którego skutkiem jest szkoda i/lub krzywda pacjenta. Warto przy tym wskazać, że niekiedy w literaturze wskazuje się na szersze – niż przedstawione tu, a więc przede wszystkim cywilnoprawne – ujęcie istoty błędu medycznego, zakładające wyróżnienie takich rodzajów błędów medycznych, jak błąd diagnostyczny; terapeutyczny; organizacyjny i techniczny.
W każdym razie, aby móc skutecznie dochodzić odszkodowania i zadośćuczynienia za popełnienie przez lekarza błędu w sztuce medycznej konieczne jest wystąpienie w okolicznościach konkretnej sprawy wszystkich przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej, tj.:
- winy;
- szkody;
- adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy błędem w sztuce a szkodą.
Nieumyślne spowodowanie śmierci – odpowiedzialność karna lekarza
Za swoje błędy lekarz może ponieść także odpowiedzialność karną. Klasycznym przykładem przepisu wprowadzającego tego rodzaju sankcje jest art. 155 kodeksu karnego. Zgodnie z tym przepisem każdy, nieumyślnie powoduje śmierć człowieka, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Co prawda podmiotem tego przestępstwa może być każdy – a więc ma ono charakter powszechny – to jednak odpowiedzialność karną za nieumyślne spowodowanie śmierci przez zaniechanie może ponieść tylko ten, na kim ciążył prawny, szczególny obowiązek zapobiegnięcia skutkowi. Każdy lekarz mieści się w tej grupie.
W przypadku nieumyślnego spowodowania śmierci sprawca nie ma co prawda zamiaru zabicia człowieka, jednak pomimo tego i tak osiąga ten skutek w wyniku niezachowania reguł ostrożności. W orzecznictwie dotyczącym nieumyślnego spowodowania śmierci przez lekarza podnosi się, że przebieg zdarzeń, który doprowadził do zgonu pacjenta musi być oceniany z punktu widzenia całokształtu okoliczności, przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności istniejących w chwili zabiegu, a zwłaszcza tych danych, którymi wówczas dysponował albo mógł dysponować, zgodne było z wymaganiami aktualnej wiedzy i nauki medycznej oraz powszechnie przyjętej praktyki lekarskiej.
Odpowiedzialność dyscyplinarna lekarza
Natomiast zasady odpowiedzialności zawodowej lekarza zostały określone w ustawie o izbach lekarskich. Stosownie do art. 53 tej ustawy członkowie izb lekarskich odpowiadają za przewinienia zawodowe – a więc za naruszenie zasad etyki lekarskiej oraz przepisów związanych z wykonywaniem zawodu lekarza. Ustawodawca przewidział aż siedem kar dyscyplinarnych, które mogą zostać nałożone na lekarza. Są nimi:
- upomnienie;
- nagana;
- kara pieniężna;
- zakaz pełnienia funkcji kierowniczych w jednostkach organizacyjnych ochrony zdrowia na okres od roku do pięciu lat;
- ograniczenie zakresu czynności w wykonywaniu zawodu lekarza na okres od sześciu miesięcy do dwóch lat;
- zawieszenie prawa wykonywania zawodu na okres od roku do pięciu lat;
- pozbawienie prawa wykonywania zawodu.
Oczywiście wymierzenie sankcji zależy od wagi naruszenia zasad etyki lekarskiej i przepisów związanych z wykonywaniem zawodu lekarza oraz stopnia winy. Kwestie te analizuje się w postępowaniu dyscyplinarnym, prowadzonym przed okręgowymi sądami lekarskimi oraz przed Naczelnym Sądem Lekarskim.
📌Potrzebujesz pomocy prawnej? Skontaktuj się z nami
Każda sprawa prawna – nawet pozornie prosta – może kryć w sobie istotne ryzyka, o których łatwo zapomnieć bez specjalistycznej wiedzy. Przepisy często są niejednoznaczne, a ich interpretacja zależy od konkretnego stanu faktycznego, dotychczasowego orzecznictwa oraz przyjętej strategii procesowej.
Zanim podejmiesz jakiekolwiek kroki, warto skonsultować się z doświadczonym prawnikiem. Przeanalizujemy Twoją sytuację, wskażemy realne możliwości działania oraz pomożemy wybrać rozwiązanie najlepiej dopasowane do Twojego przypadku. Nasi eksperci z i Kancelarii Prawnej „Prawnik Warszawa” wielokrotnie wspierali osoby, które uważały, że znajdują się w sytuacji bez wyjścia.
📞 665-444-245
📧 kontakt@prawnikwaw.com
Nie odkładaj decyzji na później – napisz lub zadzwoń już dziś. Pierwszym krokiem do rozwiązania problemu prawnego jest rozmowa z prawnikiem, który rzetelnie oceni Twoją sprawę.
🔹 Publikacja została przygotowana na podstawie aktualnego stanu prawnego i orzecznictwa przez ekspertów z Kancelarii Prawnej „Prawnik Warszawa”. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości zalecamy indywidualną konsultację z prawnikiem.
Podstawa prawna: