Komornik nie może dowolnie zająć całej emerytury. W przypadku zwykłych długów niealimentacyjnych potrącenie może wynosić maksymalnie 25% świadczenia, a od 1 marca 2026 r. emerytowi musi pozostać co najmniej 1 401,57 zł kwoty wolnej od egzekucji i potrąceń. Przy alimentach przepisy są znacznie surowsze – potrącenie może sięgnąć 60% świadczenia, a kwota wolna wynosi od 1 marca 2026 r. 849,42 zł.
Wbrew częstemu przekonaniu to nie komornik samodzielnie „zabiera” określoną część emerytury. Po otrzymaniu zajęcia Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonuje potrącenia zgodnie z ustawowymi limitami i dopiero następnie przekazuje odpowiednią kwotę organowi egzekucyjnemu.
Ochrona emerytury jest więc dwuetapowa.
Po pierwsze, przepisy wyznaczają maksymalny procent świadczenia, który może zostać potrącony.
Po drugie, ZUS musi respektować kwotę wolną od egzekucji i potrąceń.
Oba ograniczenia stosuje się równocześnie.
Kwota wolna od zajęcia emerytury od 1 marca 2026 r.
Od 1 marca 2026 r. najniższa emerytura wynosi 1 978,49 zł miesięcznie. Faktyczny wskaźnik waloryzacji świadczeń w 2026 r. wyniósł 105,3%.
Jednocześnie Prezes ZUS ogłosił nowe kwoty wolne od potrąceń.
W przypadku najczęściej spotykanej egzekucji, czyli egzekucji należności innych niż alimentacyjne, od 1 marca 2026 r. kwota wolna wynosi:
1 401,57 zł.
Dotyczy to przykładowo egzekucji:
- kredytów i pożyczek,
- zadłużenia na kartach kredytowych,
- niezapłaconych faktur,
- rachunków za telefon lub energię,
- prywatnych zobowiązań pieniężnych,
- należności wynikających z prawomocnych wyroków cywilnych,
- innych zwykłych długów egzekwowanych na podstawie tytułu wykonawczego.
ZUS oficjalnie potwierdza, że od 1 marca 2026 r. kwota wolna przy takich należnościach wynosi 1 401,57 zł.
Od stycznia do końca lutego 2026 r. obowiązywała jeszcze stara kwota
Kwoty wolne od potrąceń zmieniają się każdego roku 1 marca, wraz z waloryzacją emerytur i rent.
Dlatego w okresie:
1 stycznia 2026 r. – 28 lutego 2026 r.
obowiązywała jeszcze kwota ustalona od marca 2025 r., czyli:
1 331,03 zł
dla zwykłych należności niealimentacyjnych.
Od:
1 marca 2026 r.
kwota wzrosła do:
1 401,57 zł.
Wzrost wyniósł zatem 70,54 zł miesięcznie.
Nie jest więc aktualna wcześniejsza prognoza zakładająca kwotę około 1 395,98 zł. Była ona jedynie szacunkiem sporządzonym przed ustaleniem ostatecznego wskaźnika waloryzacji.
Czy kwota wolna nadal wynosi 75% minimalnej emerytury?
Nie należy już tak formułować zasady.
To bardzo ważna korekta.
Obecny art. 141 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych określa własny mechanizm ustalania kwot emerytur i rent wolnych od potrąceń.
Kwoty te podlegają następnie corocznej waloryzacji od 1 marca.
Nie należy więc automatycznie mnożyć aktualnej emerytury minimalnej przez 75%.
Aktualną kwotę ogłasza Prezes ZUS.
Dla zwykłych należności egzekwowanych na podstawie tytułu wykonawczego wynosi ona od 1 marca 2026 r. właśnie 1 401,57 zł.
Ile maksymalnie można potrącić za zwykłe długi?
Podstawową regulację zawiera art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy emerytalnej.
W przypadku innych należności niż alimentacyjne potrącenie może zostać dokonane:
do wysokości 25% świadczenia.
Przepis posługuje się przy tym zasadą, że procentową granicę potrącenia ustala się od świadczenia przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy oraz składki zdrowotnej.
Oznacza to, że przy zwykłym długu istnieją dwa niezależne zabezpieczenia:
maksymalnie 25% świadczenia
oraz jednocześnie:
konieczność pozostawienia kwoty wolnej 1 401,57 zł.
ZUS musi zastosować oba ograniczenia.
Sąd Najwyższy: limit 25% i kwota wolna działają równocześnie
Kwestia ta była przedmiotem orzecznictwa Sądu Najwyższego.
W wyroku Sądu Najwyższego z 18 czerwca 2019 r., sygn. II UK 199/18, SN wskazał, że w odniesieniu do zwykłych należności egzekwowanych ze świadczenia emerytalnego zastosowanie znajduje zarówno ograniczenie procentowe z art. 140 ustawy, jak i regulacja dotycząca kwoty wolnej z art. 141.
Sąd podkreślił, że przy dokonywaniu potrąceń konieczne jest respektowanie granic ustawowych i kwoty świadczenia wyłączonej z egzekucji.
W praktyce oznacza to:
komornik nie może żądać od ZUS przekazywania 25% emerytury, jeżeli spowodowałoby to naruszenie aktualnej kwoty wolnej.
Lex specialis derogat legi generali – w zakresie egzekucji ze świadczeń emerytalnych zastosowanie mają szczególne ograniczenia przewidziane w ustawie emerytalnej.
Przykład: emerytura i zwykły dług
Jeżeli emeryt ma zadłużenie z tytułu niespłaconej pożyczki, to samo istnienie długu w wysokości np. 100 000 zł nie oznacza, że komornik może zabrać całą emeryturę.
Przy zwykłym długu maksymalna granica wynosi 25% świadczenia.
Jednocześnie po dokonaniu wymaganych rozliczeń musi zostać zachowana kwota wolna.
Dlatego w praktyce wysokość potrącenia zależy nie tylko od wartości emerytury brutto, ale również od:
- rodzaju dochodzonej należności,
- wysokości świadczenia,
- podatku,
- składki zdrowotnej,
- rodzaju innych potrąceń,
- występowania zbiegu egzekucji.
Nie zawsze więc proste działanie:
emerytura × 25%
będzie odpowiadało kwocie faktycznie przekazanej komornikowi.
Co jeżeli emerytura jest bardzo niska?
Art. 141 ust. 1b ustawy emerytalnej przewiduje dodatkową ochronę.
Jeżeli po odliczeniu składki zdrowotnej oraz zaliczki i innych należności podatkowych wysokość świadczenia jest niższa niż właściwa kwota wolna od potrąceń i egzekucji, potrącenia i egzekucji się nie dokonuje.
Nie jest zatem prawidłowe stwierdzenie, że należy patrzeć wyłącznie na wysokość świadczenia brutto.
Decydujące znaczenie ma mechanizm określony ustawą.
Alimenty – komornik może zająć znacznie więcej
Zdecydowanie surowsze zasady obowiązują w przypadku zaległości alimentacyjnych.
Zgodnie z art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej należności alimentacyjne mogą być potrącane:
do wysokości 60% świadczenia.
Jednocześnie również tutaj obowiązuje kwota wolna.
Od 1 marca 2026 r. wynosi ona:
849,42 zł.
Dla porównania do 28 lutego 2026 r. wynosiła:
806,67 zł.
Alimenty są więc traktowane przez ustawodawcę zdecydowanie bardziej rygorystycznie niż zwykłe zobowiązania cywilne.
Czy przy alimentach komornik zawsze zabierze 60%?
Nie.
Przepis stanowi:
„do wysokości 60% świadczenia”.
Jest to maksymalna granica potrącenia, a nie automatyczna wartość stosowana w każdej sprawie.
Ponadto musi zostać respektowana właściwa kwota wolna.
Jeżeli więc określony sposób potrącenia doprowadziłby do pozostawienia emerytowi mniej niż ustawowa kwota chroniona, ZUS musi zastosować ograniczenie wynikające z art. 141.
Długi wobec DPS, ZOL i ZPO
Jeszcze odrębne zasady dotyczą należności związanych z odpłatnością za pobyt w:
- domu pomocy społecznej,
- zakładzie opiekuńczo-leczniczym,
- zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym.
Przepisy przewidują dla tych należności szczególne granice potrąceń oraz odrębną kwotę wolną.
ZUS wskazuje, że od 1 marca 2026 r. kwota wolna przy potrącaniu odpłatności za pobyt w takich placówkach wynosi:
339,76 zł.
Dlatego nie istnieje jedna uniwersalna „kwota wolna od komornika” dla wszystkich emerytów.
Jej wysokość zależy od rodzaju należności.
Wszystkie najważniejsze kwoty wolne od 1 marca 2026 r.
Zgodnie z aktualnymi danymi ZUS:
1 401,57 zł – zwykłe należności egzekwowane, inne niż alimentacyjne;
849,42 zł – alimenty oraz należności o charakterze alimentacyjnym;
1 121,28 zł – określone należności potrącane przez ZUS, m.in. nienależnie pobrane świadczenia, nieopłacone składki i inne kategorie wskazane ustawą;
339,76 zł – odpłatność za DPS, ZOL i ZPO.
To pokazuje, dlaczego przed udzieleniem odpowiedzi na pytanie:
„ile komornik może zabrać z emerytury?”
trzeba najpierw ustalić rodzaj egzekwowanego długu.
Czy większy dług oznacza większe potrącenie?
Nie.
Jeżeli emeryt jest winien wierzycielowi:
10 000 zł,
100 000 zł
albo
1 000 000 zł,
ustawowe granice zajęcia pozostają takie same.
Wysokość zadłużenia wpływa przede wszystkim na to, jak długo potrącenia będą prowadzone, a nie na możliwość pominięcia ustawowych limitów.
Komornik nie może zwiększyć zajęcia ponad ustawową granicę tylko dlatego, że wierzytelność jest bardzo wysoka.
Dura lex, sed lex – nawet w postępowaniu egzekucyjnym organ jest związany granicami określonymi przez ustawodawcę.
Czy kilku komorników może zabrać więcej?
Co do zasady liczba postępowań egzekucyjnych nie powoduje pomnożenia dopuszczalnej wysokości potrącenia.
Nie jest więc tak, że:
jeden komornik może zabrać 25%,
drugi kolejne 25%,
a trzeci następne 25%.
Przepisy przewidują zasady postępowania w razie zbiegu egzekucji.
Jeżeli zajęte kwoty nie wystarczają do pokrycia wszystkich zobowiązań, organ rentowy postępuje według zasad określonych w art. 140 ustawy i przekazuje kwoty właściwemu organowi prowadzącemu dalszą egzekucję.
Ustawowych limitów nie mnoży się przez liczbę wierzycieli.
Czy komornik może zająć 13. emeryturę w 2026 roku?
Nie.
Trzynasta emerytura korzysta z odrębnej ochrony.
Art. 11 ustawy o dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów stanowi jednoznacznie:
„Z kwoty dodatkowego rocznego świadczenia pieniężnego nie dokonuje się potrąceń i egzekucji.”
Oznacza to, że trzynasta emerytura nie może zostać pomniejszona z tytułu prowadzonej egzekucji komorniczej.
W 2026 r. trzynasta emerytura odpowiada kwocie najniższej emerytury obowiązującej od 1 marca, czyli:
1 978,49 zł brutto.
Kwota ta nie jest przekazywana komornikowi w ramach potrącenia ze świadczenia.
Uwaga na rachunek bankowy po wypłacie 13. emerytury
Należy jednak odróżnić dwie kwestie:
potrącenie świadczenia przez ZUS
oraz
egzekucję z rachunku bankowego.
Są to dwa różne sposoby egzekucji.
Jeżeli ustawowo chronione świadczenie trafia na zajęty rachunek, znaczenie mają również regulacje dotyczące egzekucji z rachunku bankowego i identyfikacji środków ustawowo wyłączonych spod egzekucji.
Dlatego w przypadku problemów z dostępem do środków po wypłacie chronionego świadczenia należy zbadać zarówno działanie ZUS, jak i banku oraz organu egzekucyjnego.
Czy dodatek pielęgnacyjny podlega potrąceniu?
Ustawa emerytalna zawiera szczególne regulacje dotyczące dodatków wypłacanych razem z emeryturą lub rentą.
Zgodnie z art. 141 ust. 3 przy ustalaniu kwoty wolnej uwzględnia się emerytury i renty wraz z określonymi zwiększeniami i dodatkami, jednak ustawodawca wyłącza z tego mechanizmu m.in.:
- dodatek dla sierot zupełnych,
- dodatek pielęgnacyjny,
- dodatek weterana poszkodowanego,
- wskazany w ustawie dodatek pieniężny do renty inwalidzkiej.
Nie należy więc traktować każdego świadczenia wypłacanego obok emerytury jako zwykłej części podstawy egzekucji.
Potrącenie liczone jest od świadczenia brutto
To kolejny element, który często prowadzi do nieporozumień.
Art. 140 ust. 7 ustawy stanowi, że procentową wysokość części świadczenia podlegającej egzekucji ustala się od świadczenia:
przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy i składki zdrowotnej.
Stanowisko to znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego dotyczącym sposobu ustalania podstawy potrąceń.
Dlatego potoczne stwierdzenie:
„komornik bierze 25% tego, co dostaję na konto”
nie musi być prawidłowe.
Mechanizm ustawowy jest bardziej złożony.
Kwota wolna jest ustawowym minimum ochronnym
Sens art. 141 ustawy polega na zachowaniu świadczeniobiorcy minimalnego poziomu środków do życia.
Sądy wskazują, że kwota wolna stanowi dodatkowe zabezpieczenie osoby pobierającej świadczenie podlegające egzekucji.
Sąd Najwyższy oraz sądy powszechne wielokrotnie podkreślały, że procentowy limit potrącenia oraz kwota wolna wyznaczają łączne granice ingerencji w świadczenie emerytalne.
Favor debitoris – ustawodawca pozostawia część świadczenia poza egzekucją po to, aby prowadzenie postępowania wobec dłużnika nie pozbawiło go całkowicie środków utrzymania.
Czy te same zasady dotyczą rent?
W znacznej części tak.
System ograniczeń dotyczących egzekucji i potrąceń obejmuje nie tylko emerytury, lecz również świadczenia rentowe wskazane w ustawie.
Trzeba jednak uwzględnić rodzaj konkretnej renty, ewentualny zbieg świadczeń i przepisy szczególne.
Nie należy więc bez analizy automatycznie przenosić każdego wyliczenia dotyczącego emerytury na każdą możliwą rentę.
Co zrobić, gdy ZUS potrąca za dużo?
Jeżeli świadczeniobiorca uważa, że potrącenie przekracza ustawowe granice, powinien w pierwszej kolejności ustalić:
- jaki rodzaj należności jest egzekwowany,
- jaka jest wysokość świadczenia brutto,
- jaką kwotę potrącił ZUS,
- jaka kwota została faktycznie wypłacona,
- jaka kwota wolna znajduje zastosowanie,
- czy istnieje jedno czy kilka postępowań egzekucyjnych,
- czy potrącenie dotyczy zwykłego świadczenia, czy świadczenia szczególnie chronionego.
Jeżeli ZUS naruszył granice z art. 140 lub art. 141 ustawy, sprawa może wymagać zakwestionowania prawidłowości dokonywanych potrąceń.
Inną kwestią jest natomiast kwestionowanie samego tytułu wykonawczego lub działań komornika – tutaj zastosowanie znajdują właściwe środki przewidziane w postępowaniu egzekucyjnym.
Ile zatem komornik może zabrać z emerytury w 2026 roku?
Zwykłe długi
Przy kredytach, pożyczkach, fakturach, rachunkach i innych należnościach niealimentacyjnych:
maksymalnie 25% świadczenia
z zachowaniem kwoty wolnej:
1 401,57 zł od 1 marca 2026 r.
Alimenty
Przy egzekucji alimentów:
maksymalnie 60% świadczenia
z zachowaniem kwoty wolnej:
849,42 zł od 1 marca 2026 r.
13. emerytura
Nie podlega potrąceniom ani egzekucji.
W 2026 r. wynosi:
1 978,49 zł brutto.
Najważniejsze: kwota zadłużenia nie znosi ochrony emeryta
Niezależnie od tego, czy przeciwko emerytowi prowadzone jest jedno czy kilka postępowań, podstawowe ustawowe granice egzekucji nadal obowiązują.
Nie można ich zwiększyć tylko dlatego, że dług jest wysoki.
Nie można również prowadzić zwykłej egzekucji tak, aby zignorować kwotę wolną.
Egzekucja służy wykonaniu zobowiązania, ale nie daje organowi prawa do działania poza granicami ustawy.
Executio est fructus et finis legis – egzekucja jest urzeczywistnieniem prawa, ale właśnie dlatego musi odbywać się w granicach prawa.
📌Potrzebujesz pomocy prawnej? Skontaktuj się z nami
Każda sprawa prawna – nawet pozornie prosta – może kryć w sobie istotne ryzyka, o których łatwo zapomnieć bez specjalistycznej wiedzy. Przepisy często są niejednoznaczne, a ich interpretacja zależy od konkretnego stanu faktycznego, dotychczasowego orzecznictwa oraz przyjętej strategii procesowej.
Zanim podejmiesz jakiekolwiek kroki, warto skonsultować się z doświadczonym prawnikiem. Przeanalizujemy Twoją sytuację, wskażemy realne możliwości działania oraz pomożemy wybrać rozwiązanie najlepiej dopasowane do Twojego przypadku. Nasi eksperci z i Kancelarii Prawnej „Prawnik Warszawa” wielokrotnie wspierali osoby, które uważały, że znajdują się w sytuacji bez wyjścia.
📞 665-444-245
📧 kontakt@prawnikwaw.com
Nie odkładaj decyzji na później – napisz lub zadzwoń już dziś. Pierwszym krokiem do rozwiązania problemu prawnego jest rozmowa z prawnikiem, który rzetelnie oceni Twoją sprawę.
Porady prawne mogą być udzielane online na terenie całej Polski, w tym na terenie Warszawy, Warszawy Praga-Południe, Koszalina, Mielna i Kołobrzegu.
🔹 Publikacja została przygotowana na podstawie aktualnego stanu prawnego i orzecznictwa przez ekspertów z Kancelarii Prawnej „Prawnik Warszawa”. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości zalecamy indywidualną konsultację z prawnikiem.